Nityaनित्य
సరస్వతీ వందనం (యా కుందేందు)
सरस्वती वंदना (या कुन्देन्दु)
సరస్వతీ వందనం 'యా కుందేందు తుషార హార ధవళా'తో మొదలయ్యే సరస్వతీదేవి సంప్రదాయ సంస్కృత ప్రార్థన. మల్లెపూవు, చంద్రుడు, మంచు వలె తెల్లనిదిగా, వీణ ధరించి తెల్లని కమలంపై కూర్చున్నదిగా అమ్మను వర్ణించి, బుద్ధిలోని జడత్వాన్నంతా తొలగించమని వేడుకుంటుంది. విద్యార్థులు చదువుకు, పరీక్షలకు ముందు దీన్ని చదువుతారు; భారతదేశంలో చాలా చోట్ల బడి ప్రార్థనలో పాడతారు; వసంత పంచమి నాడు కూడా పఠిస్తారు.
శ్లోకం 1
యా కుందేందుతుషారహారధవలా యా శుభ్రవస్త్రావృతా
యా వీణావరదండమండితకరా యా శ్వేతపద్మాసనా।
యా బ్రహ్మాచ్యుతశంకరప్రభృతిభిర్దేవైః సదా వందితా
సా మాం పాతు సరస్వతీ భగవతీ నిఃశేషజాడ్యాపహా॥
మల్లెపూవు, చంద్రుడు, మంచు, ముత్యాల హారం వలె తెల్లనిది; తెల్లని వస్త్రాలు ధరించినది; చేతులలో శ్రేష్ఠమైన వీణ శోభిస్తున్నది; తెల్లని కమలంపై ఆసీనురాలైనది; బ్రహ్మ, విష్ణువు, శివుడు మొదలైన దేవతలచే ఎల్లప్పుడూ వందింపబడేది, ఆ భగవతి సరస్వతీదేవి నన్ను రక్షించి, నా బుద్ధిలోని జడత్వాన్ని పూర్తిగా తొలగించుగాక.
శ్లోకం 2
శుక్లాం బ్రహ్మవిచారసారపరమామాద్యాం జగద్వ్యాపినీం
వీణాపుస్తకధారిణీమభయదాం జాడ్యాంధకారాపహామ్।
హస్తే స్ఫాటికమాలికాం విదధతీం పద్మాసనే సంస్థితామ్
వందే తాం పరమేశ్వరీం భగవతీం బుద్ధిప్రదాం శారదామ్॥
తెల్లనిది, బ్రహ్మవిచారానికి పరమసారమైనది, ఆదిశక్తి, జగత్తంతా వ్యాపించినది; వీణ, పుస్తకం ధరించి అభయమిచ్చి జడత్వమనే చీకటిని పారద్రోలేది; చేతిలో స్ఫటిక మాల ధరించి పద్మాసనంపై ఆసీనురాలైనది; బుద్ధిని ప్రసాదించే ఆ పరమేశ్వరి భగవతి శారదకు నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
శ్లోకం 3
సరస్వతి నమస్తుభ్యం వరదే కామరూపిణి।
విద్యారంభం కరిష్యామి సిద్ధిర్భవతు మే సదా॥
వరాలిచ్చేదానా, ఇష్టానుసారం రూపం ధరించేదానా, ఓ సరస్వతీ, నీకు నమస్కారం. నేను విద్యను ప్రారంభించబోతున్నాను; నాకు ఎల్లప్పుడూ సిద్ధి కలుగుగాక.