గాయత్రీ మాత

గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదం మూడో మండలంలోని 62వ సూక్తంలో పదో మంత్రం (3.62.10). ఈ మంత్రం విశ్వామిత్ర మహర్షికి దర్శనమైందని సంప్రదాయం. ఇది సవితృ దేవుణ్ణి, అంటే మేల్కొలిపి ప్రేరణ ఇచ్చే సూర్యుణ్ణి ఉద్దేశించినది. మా బుద్ధులను ప్రేరేపించు అని ఆయనను ప్రార్థిస్తుంది. ఇది గాయత్రీ ఛందస్సులో ఉంది, అందుకే ఈ పేరు వచ్చింది.

తర్వాతి సంప్రదాయంలో ఈ మంత్రాన్నే గాయత్రీ దేవిగా పూజించడం మొదలైంది; ఆమెను ఐదు ముఖాలతో చూపిస్తారు. ఉపనయనం (ఒడుగు) నాడు ఈ మంత్రాన్ని ఉపదేశిస్తారు. సంధ్యావందనంలో ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం దీన్ని జపిస్తారు.