శివ పంచాక్షర స్తోత్రం
शिव पञ्चाक्षर स्तोत्रम्
శివ పంచాక్షర స్తోత్రం ఐదు శ్లోకాల సంస్కృత స్తోత్రం. సంప్రదాయం దీనిని ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా భావిస్తుంది. ఇది "న-మః శి-వా-య" మంత్రంలోని ఐదు అక్షరాలపై ఆధారపడింది. ప్రతి శ్లోకం శివుని స్తుతించి, ఆయనను వరుసగా న, మ, శి, వ, య అక్షర రూపుడిగా నమస్కరిస్తుంది. దీనిని పఠించినవారికి శివలోకం లభిస్తుందని చివరి ఫలశ్రుతి చెబుతుంది. అభిషేక సమయంలో, సోమవారాల్లో, మహా శివరాత్రి నాడు దీనిని పాడతారు.
- 6 శ్లోకాలు
- 3 నిమి
- ఆది శంకరాచార్యులు (సంప్రదాయం ప్రకారం)
- శుభదినం: సోమవారం
నాగేంద్రహారాయ త్రిలోచనాయNagendraharaya Trilochanaya
భస్మాంగరాగాయ మహేశ్వరాయ।Bhasmangaragaya Maheshvaraya
నిత్యాయ శుద్ధాయ దిగంబరాయNityaya Shuddhaya Digambaraya
తస్మై నకారాయ నమః శివాయ॥Tasmai Nakaraya Namah Shivaya
సర్పరాజును హారంగా ధరించినవాడు, మూడు కన్నులవాడు, శరీరంపై భస్మం పూసుకున్నవాడు, మహేశ్వరుడు; నిత్యుడు, శుద్ధుడు, దిక్కులనే వస్త్రాలుగా ధరించినవాడు, "న" అక్షర రూపుడైన ఆ శివునికి నమస్కారం.
- నాగేంద్రహారాయసర్పరాజును హారంగా ధరించినవానికి
- త్రిలోచనాయమూడు కన్నులవానికి
- భస్మాంగరాగాయశరీరంపై భస్మం పూసుకున్నవానికి
- మహేశ్వరాయమహేశ్వరునికి
- నిత్యాయనిత్యునికి, శాశ్వతునికి
- శుద్ధాయశుద్ధునికి
- దిగంబరాయదిక్కులే వస్త్రాలుగా గలవానికి
- తస్మైఆయనకు
- నకారాయ"న" అక్షర రూపునికి
- నమఃనమస్కారం
- శివాయశివునికి
మందాకినీసలిలచందనచర్చితాయMandakini Salila Chandana Charchitaya
నందీశ్వరప్రమథనాథమహేశ్వరాయ।Nandishvara Pramathanatha Maheshvaraya
మందారపుష్పబహుపుష్పసుపూజితాయMandara Pushpa Bahupushpa Supujitaya
తస్మై మకారాయ నమః శివాయ॥Tasmai Makaraya Namah Shivaya
మందాకినీ (గంగా) జలంతో, చందనంతో అభిషేకించబడినవాడు, నందీశ్వరునికి, ప్రమథ గణాలకు అధిపతియైన మహేశ్వరుడు; మందార పుష్పాలతో, ఎన్నో పుష్పాలతో పూజించబడినవాడు, "మ" అక్షర రూపుడైన ఆ శివునికి నమస్కారం.
- మందాకినీసలిలచందనచర్చితాయమందాకినీ (గంగా) జలంతో, చందనంతో అభిషేకించబడినవానికి
- నందీశ్వరప్రమథనాథమహేశ్వరాయనందీశ్వరునికి, ప్రమథ గణాలకు అధిపతియైన మహేశ్వరునికి
- మందారపుష్పబహుపుష్పసుపూజితాయమందారం, ఎన్నో పుష్పాలతో పూజించబడినవానికి
- తస్మైఆయనకు
- మకారాయ"మ" అక్షర రూపునికి
- నమఃనమస్కారం
- శివాయశివునికి
శివాయ గౌరీవదనాబ్జవృంద-Shivaya Gauri Vadanabja Vrinda
సూర్యాయ దక్షాధ్వరనాశకాయ।Suryaya Dakshadhvara Nashakaya
శ్రీనీలకంఠాయ వృషధ్వజాయShri Nilakanthaya Vrishadhvajaya
తస్మై శికారాయ నమః శివాయ॥Tasmai Shikaraya Namah Shivaya
మంగళ స్వరూపుడు, గౌరీదేవి ముఖపద్మాన్ని వికసింపజేసే సూర్యుడు, దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడు; నీలకంఠుడు, వృషభ ధ్వజుడు, "శి" అక్షర రూపుడైన ఆ శివునికి నమస్కారం.
- శివాయమంగళ స్వరూపునికి
- గౌరీవదనాబ్జవృందసూర్యాయగౌరీదేవి ముఖపద్మాన్ని వికసింపజేసే సూర్యునికి
- దక్షాధ్వరనాశకాయదక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవానికి
- శ్రీనీలకంఠాయనీలకంఠునికి
- వృషధ్వజాయవృషభ ధ్వజం గలవానికి
- తస్మైఆయనకు
- శికారాయ"శి" అక్షర రూపునికి
- నమఃనమస్కారం
- శివాయశివునికి
వసిష్ఠకుంభోద్భవగౌతమార్య-Vasishtha Kumbhodbhava Gautamarya
మునీంద్రదేవార్చితశేఖరాయ।Munindra Devarchita Shekharaya
చంద్రార్కవైశ్వానరలోచనాయChandrarka Vaishvanara Lochanaya
తస్మై వకారాయ నమః శివాయ॥Tasmai Vakaraya Namah Shivaya
వసిష్ఠుడు, అగస్త్యుడు, గౌతముడు వంటి మహామునులు, దేవతలు పూజించే శిరస్సు కలవాడు; చంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని మూడు కన్నులుగా కలవాడు, "వ" అక్షర రూపుడైన ఆ శివునికి నమస్కారం.
- వసిష్ఠకుంభోద్భవగౌతమార్యమునీంద్రవసిష్ఠుడు, అగస్త్యుడు (కుంభసంభవుడు), గౌతముడు మొదలైన మహామునులు
- దేవార్చితశేఖరాయవారు, దేవతలు పూజించే శిరస్సు గలవానికి
- చంద్రార్కవైశ్వానరలోచనాయచంద్రుడు, సూర్యుడు, అగ్ని కన్నులుగా గలవానికి
- తస్మైఆయనకు
- వకారాయ"వ" అక్షర రూపునికి
- నమఃనమస్కారం
- శివాయశివునికి
యక్షస్వరూపాయ జటాధరాయYakshasvarupaya Jatadharaya
పినాకహస్తాయ సనాతనాయ।Pinakahastaya Sanatanaya
దివ్యాయ దేవాయ దిగంబరాయDivyaya Devaya Digambaraya
తస్మై యకారాయ నమః శివాయ॥Tasmai Yakaraya Namah Shivaya
యక్ష రూపాన్ని ధరించినవాడు, జటాధారి, చేతిలో పినాక ధనుస్సు కలవాడు, సనాతనుడు; దివ్యుడు, దేవుడు, దిగంబరుడు, "య" అక్షర రూపుడైన ఆ శివునికి నమస్కారం.
- యక్షస్వరూపాయయక్ష రూపం ధరించినవానికి
- జటాధరాయజటాధారికి
- పినాకహస్తాయచేతిలో పినాక ధనుస్సు గలవానికి
- సనాతనాయసనాతనునికి
- దివ్యాయదివ్యునికి
- దేవాయప్రకాశించే దేవునికి
- దిగంబరాయదిగంబరునికి
- తస్మైఆయనకు
- యకారాయ"య" అక్షర రూపునికి
- నమఃనమస్కారం
- శివాయశివునికి
పంచాక్షరమిదం పుణ్యం యః పఠేచ్ఛివసన్నిధౌ।Panchaksharamidam Punyam Yah Pathet Shivasannidhau
శివలోకమవాప్నోతి శివేన సహ మోదతే॥Shivalokam Avapnoti Shivena Saha Modate
పవిత్రమైన ఈ పంచాక్షర స్తోత్రాన్ని శివుని సన్నిధిలో ఎవరు పఠిస్తారో, వారు శివలోకాన్ని పొంది అక్కడ శివునితో కలిసి ఆనందిస్తారు.
- పంచాక్షరమ్ఐదు అక్షరాలపై ఈ స్తోత్రం
- ఇదంఈ
- పుణ్యంపవిత్రమైన, పుణ్యమిచ్చే
- యఃఎవరైతే
- పఠేత్పఠిస్తారో
- శివసన్నిధౌశివుని సన్నిధిలో
- శివలోకమ్శివలోకాన్ని
- అవాప్నోతిపొందుతారు
- శివేనశివునితో
- సహకలిసి
- మోదతేఆనందిస్తారు
The phalashruti is given in sanskritdocuments.org and most Hindi prints; some South Indian editions end at verse 5.
సంపూర్ణం
శివ పంచాక్షర స్తోత్రం పారాయణం పూర్తయింది.
దీన్ని వారపు నియమంగా చేసుకోండి
మీ ఫోన్ క్యాలెండర్లో వారానికోసారి గుర్తుచేసే ఈవెంట్ చేరుతుంది. సైన్-అప్ లేదు, ఏ సమాచారమూ బయటకు వెళ్ళదు.
iPhone లేదా iPadలో: Share నొక్కి, “Add to Home Screen” ఎంచుకోండి.
ప్రశ్నలు
"పంచాక్షరం" అంటే ఏమిటి?
"పంచ" అంటే ఐదు, "అక్షరం" అంటే వర్ణం. పంచాక్షరీ మంత్రం "నమః శివాయ". ఇది న, మః, శి, వా, య అనే ఐదు అక్షరాలతో ఏర్పడింది. ఈ స్తోత్రంలో ఒక్కో అక్షరానికి ఒక్కో శ్లోకం ఉంటుంది.
శివ పంచాక్షర స్తోత్రాన్ని ఎవరు రచించారు?
సంప్రదాయం ప్రకారం ఎనిమిదవ శతాబ్దపు అద్వైత ఆచార్యులు ఆది శంకరాచార్యులు. ప్రామాణిక పాఠాల చివరి సమాప్తి వాక్యంలో ఆయన పేరే ఉంది. శివానందలహరి, శివాపరాధ క్షమాపణ స్తోత్రం వంటి మరెన్నో శివ స్తోత్రాలను కూడా ఆయనకు ఆపాదిస్తారు.
పంచాక్షర స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పఠించాలి?
శివలింగానికి నీళ్ళు, పాలు లేదా బిల్వపత్రాలు సమర్పిస్తూ పఠిస్తారు, ముఖ్యంగా సోమవారాలు, ప్రదోషం, శ్రావణ మాసం, మహా శివరాత్రి నాడు. శివుని సన్నిధిలో, అంటే ఆలయంలో గానీ ఇంటి పూజా మందిరంలో గానీ పఠించమని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది. చాలా మంది భక్తులు దీని తర్వాత "ఓం నమః శివాయ" 108 సార్లు జపిస్తారు.
మూలం, సమీక్ష
మూలం: Shiva Panchakshara Stotram, sanskritdocuments.org (doc_shiva/panch, encoded and translated by Anand Hudli) and "Prabhata Stotranidhi" (stotranidhi.com, Devanagari); both carry the colophon naming Shri Shankaracharya
Variants: v2 line 1 "मन्दाकिनि" (short i) in sanskritdocuments vs "मन्दाकिनी" in stotranidhi (we use "मन्दाकिनी"); v2 line 3 "मन्दारपुष्पबहुपुष्पसुपूजिताय" (sanskritdocuments, and the most widely sung form) vs "मन्दारमुख्यबहुपुष्पसुपूजिताय" (stotranidhi); sanskritdocuments also records "मकारमहिताय" for "मकाराय". v3 "वृन्द" (sanskritdocuments) vs "बृन्द" (stotranidhi). stotranidhi omits the phalashruti; we give it from sanskritdocuments, with "पञ्चाक्षर" for "पंचाक्षर" (same word).
మూల పాఠాన్ని ఇక్కడ పేర్కొన్న మూలాలతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. అర్థాలు AI సహాయంతో రాసిన మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు.
ఈ అర్థాలు మేము రాసుకున్న మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు. తప్పు కనిపిస్తే దయచేసి మాకు చెప్పండి.