మధురాష్టకం
मधुराष्टकम्
మధురాష్టకం శ్రీకృష్ణునిపై ఎనిమిది శ్లోకాల సంస్కృత స్తోత్రం. పుష్టిమార్గ స్థాపకులైన శ్రీ వల్లభాచార్యులు దీన్ని రచించారు. ప్రతి పంక్తిలో 'మధురం' (తీయనిది) అనే ఒకే పదంతో కృష్ణుని అధరం, చిరునవ్వు, వేణువు, నడక, సఖులు, గోవులు అన్నీ మధురమే అని చెబుతుంది. దీని పల్లవి 'మధురాధిపతేరఖిలం మధురం' అంటే 'మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే'.
- 8 శ్లోకాలు
- 4 నిమి
- శ్రీ వల్లభాచార్యులు
- శుభదినం: బుధవారం
అధరం మధురం వదనం మధురం నయనం మధురం హసితం మధురమ్।Adharam Madhuram Vadanam Madhuram Nayanam Madhuram Hasitam Madhuram
హృదయం మధురం గమనం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Hridayam Madhuram Gamanam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన అధరం మధురం, ముఖం మధురం, కన్నులు మధురం, చిరునవ్వు మధురం. ఆయన హృదయం మధురం, నడక మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- అధరంlips
- మధురంsweet
- వదనంface
- నయనంeyes
- హసితంsmile, laughter
- హృదయంheart
- గమనంgait, the way he walks
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything, the whole
వచనం మధురం చరితం మధురం వసనం మధురం వలితం మధురమ్।Vachanam Madhuram Charitam Madhuram Vasanam Madhuram Valitam Madhuram
చలితం మధురం భ్రమితం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Chalitam Madhuram Bhramitam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన మాటలు మధురం, చరితం మధురం, వస్త్రాలు మధురం, ఆయన భంగిమ మధురం. ఆయన కదలికలు మధురం, సంచారం మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- వచనంwords, speech
- మధురంsweet
- చరితంconduct, life-story
- వసనంgarments
- వలితంthe graceful bend of his body
- చలితంmovements
- భ్రమితంwandering, roaming
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
వేణుర్మధురో రేణుర్మధురః పాణిర్మధురః పాదౌ మధురౌ।Venur Madhuro Renur Madhurah Panir Madhurah Padau Madhurau
నృత్యం మధురం సఖ్యం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Nrityam Madhuram Sakhyam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన వేణువు మధురం, పాదధూళి మధురం, చేతులు మధురం, పాదాలు మధురం. ఆయన నాట్యం మధురం, స్నేహం మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- వేణుఃflute
- మధురఃsweet
- రేణుఃdust (of his feet)
- పాణిఃhand
- పాదౌhis two feet
- మధురౌ(both) sweet
- నృత్యంdance
- సఖ్యంfriendship
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
గీతం మధురం పీతం మధురం భుక్తం మధురం సుప్తం మధురమ్।Geetam Madhuram Peetam Madhuram Bhuktam Madhuram Suptam Madhuram
రూపం మధురం తిలకం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Rupam Madhuram Tilakam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన గానం మధురం, పానం మధురం, భోజనం మధురం, నిద్ర మధురం. ఆయన రూపం మధురం, తిలకం మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- గీతంsong, singing
- మధురంsweet
- పీతంdrinking (also read as his yellow garment)
- భుక్తంeating
- సుప్తంsleeping
- రూపంform, beauty
- తిలకంtilak mark on the brow
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
కరణం మధురం తరణం మధురం హరణం మధురం రమణం మధురమ్।Karanam Madhuram Taranam Madhuram Haranam Madhuram Ramanam Madhuram
వమితం మధురం శమితం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Vamitam Madhuram Shamitam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన కార్యాలు మధురం, ఉద్ధరించడం మధురం, దొంగిలించడం మధురం, క్రీడ మధురం. ఆయన ప్రసాదించేది మధురం, ఆయన ప్రశాంతత మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- కరణంdeeds, actions
- మధురంsweet
- తరణంcarrying devotees across, deliverance
- హరణంstealing (butter, and hearts)
- రమణంplay, delight
- వమితంwhat he gives forth, his generosity
- శమితంcalmness, his stillness
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
'Vamitam' and 'shamitam' are read in several ways by commentators; we give a common devotional reading.
గుంజా మధురా మాలా మధురా యమునా మధురా వీచీ మధురా।Gunja Madhura Mala Madhura Yamuna Madhura Vichi Madhura
సలిలం మధురం కమలం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Salilam Madhuram Kamalam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
ఆయన గురివిందల హారం మధురం, పూలమాల మధురం, యమున మధురం, ఆమె అలలు మధురం. ఆ జలం మధురం, కమలాలు మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- గుంజాhis necklace of gunja berries
- మధురాsweet
- మాలాgarland
- యమునాthe river Yamuna
- వీచీwaves
- సలిలంwater
- కమలంlotus
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
గోపీ మధురా లీలా మధురా యుక్తం మధురం ముక్తం మధురమ్।Gopi Madhura Leela Madhura Yuktam Madhuram Muktam Madhuram
దృష్టం మధురం శిష్టం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Drishtam Madhuram Shishtam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
గోపికలు మధురం, లీల మధురం, ఆయనతో కలయిక మధురం, ఆయన ఇచ్చే విముక్తి మధురం. ఆయన చూపు మధురం, ఆయన సౌజన్యం మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- గోపీthe gopis, cowherd maidens
- మధురాsweet
- లీలాdivine play
- యుక్తంunion, being with him
- ముక్తంrelease, liberation
- దృష్టంhis glance
- శిష్టంcourtesy, gracious conduct
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
గోపా మధురా గావో మధురా యష్టిర్మధురా సృష్టిర్మధురా।Gopa Madhura Gavo Madhura Yashtir Madhura Srishtir Madhura
దలితం మధురం ఫలితం మధురం మధురాధిపతేరఖిలం మధురమ్॥Dalitam Madhuram Phalitam Madhuram Madhuradhipater Akhilam Madhuram
గోపబాలురు మధురం, గోవులు మధురం, ఆయన కర్ర మధురం, ఆయన సృష్టి మధురం. దుష్టశిక్షణ మధురం, ఆయన ఇచ్చే ఫలం మధురం. మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే.
- గోపాthe cowherd boys, his friends
- మధురాsweet
- గావఃthe cows
- యష్టిఃhis herding staff
- సృష్టిఃcreation
- దలితంhis crushing (of the wicked)
- ఫలితంfruition, the fruits he grants
- మధురాధిపతేఃof the Lord of sweetness
- అఖిలంeverything
సంపూర్ణం
మధురాష్టకం పారాయణం పూర్తయింది.
దీన్ని వారపు నియమంగా చేసుకోండి
మీ ఫోన్ క్యాలెండర్లో వారానికోసారి గుర్తుచేసే ఈవెంట్ చేరుతుంది. సైన్-అప్ లేదు, ఏ సమాచారమూ బయటకు వెళ్ళదు.
iPhone లేదా iPadలో: Share నొక్కి, “Add to Home Screen” ఎంచుకోండి.
ప్రశ్నలు
మధురాష్టకం ఎవరు రచించారు?
శ్రీ వల్లభాచార్యులు (1479–1531). శ్రీనాథ్జీ కేంద్రంగా సాగే పుష్టిమార్గ కృష్ణభక్తి సంప్రదాయాన్ని ఆయనే స్థాపించారు. బాలకృష్ణుని దర్శనం తర్వాత ఆయన దీన్ని రచించారని సంప్రదాయం చెబుతుంది. స్తోత్రం చివరి సంప్రదాయ పంక్తి కూడా ఇది శ్రీమద్వల్లభాచార్య విరచితమని చెబుతుంది.
'మధురాధిపతేరఖిలం మధురం' అంటే అర్థం ఏమిటి?
'మధురాధిపతి సమస్తమూ మధురమే' అని అర్థం. మధురాధిపతి అంటే మధురతకు అధిపతి అయిన శ్రీకృష్ణుడు; అఖిలం మధురం అంటే అంతా మధురమే. ఈ పంక్తి ప్రతి శ్లోకం చివర వస్తుంది. ఎనిమిది చిన్న శ్లోకాల్లో 'మధుర' అనే పదం యాభై సార్లకు పైగా వస్తుంది.
మధురాష్టకాన్ని ఎప్పుడు పఠించాలి?
ఏ సమయంలోనైనా పఠించవచ్చు. చాలా మంది భక్తులు సాయంత్రం కృష్ణపూజలో, బుధవారం, ఏకాదశి, జన్మాష్టమి నాడు, లేదా రాత్రి లడ్డూ గోపాలుని నిద్రపుచ్చేటప్పుడు జోలపాటలా మెల్లగా పాడతారు. సుమారు నాలుగు నిమిషాలు పడుతుంది. ప్రేమతో పఠిస్తే మనసు మధురమై, స్వామిపై అనురాగం పెరుగుతుందని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
మధురాష్టకంలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?
ఎనిమిది. అందుకే దీన్ని అష్టకం అంటారు ('అష్ట' అంటే ఎనిమిది). ప్రతి శ్లోకంలో రెండు పంక్తులు ఉంటాయి, చివర అదే పల్లవి వస్తుంది.
మూలం, సమీక్ష
మూలం: Madhurashtakam of Shri Vallabhacharya; text as given by sanskritdocuments.org (madhurst.itx), cross-checked against Sanskrit Wikisource (मधुराष्टकम्), shlokam.org and JKYog
Variants: verse 2 in Wikisource reads 'वसनं… चरितं… वचनं' in a different order; verse 5 in shlokam.org reads 'स्मरणं' for 'रमणं'; verse 7 in Wikisource reads 'राधा मधुरा मिलनं मधुरम्' for 'युक्तं मधुरं मुक्तं मधुरम्'. We follow sanskritdocuments.org, which agrees with JKYog and most recitations. The phrase 'मधुराधिपतेरखिलं' is sandhi of 'मधुराधिपतेः + अखिलं'.
మూల పాఠాన్ని ఇక్కడ పేర్కొన్న మూలాలతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. అర్థాలు AI సహాయంతో రాసిన మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు.
ఈ అర్థాలు మేము రాసుకున్న మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు. తప్పు కనిపిస్తే దయచేసి మాకు చెప్పండి.