అచ్యుతాష్టకం
अच्युताष्टकम्
అచ్యుతాష్టకం శ్రీమహావిష్ణువును కీర్తించే ఎనిమిది శ్లోకాల సంస్కృత స్తోత్రం. ఇది ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా ప్రసిద్ధి, "అచ్యుతం కేశవం రామనారాయణం" అంటూ మొదలవుతుంది. స్వామి పవిత్ర నామాలను మాలగా కూర్చి, జానకీనాయకుడైన రాముడిగా, గోపికావల్లభుడైన కృష్ణుడిగా స్మరిస్తుంది. చివర ఒక ఫలశ్రుతి శ్లోకం ఉంది. దీని సరళమైన లయ వల్ల పిల్లలు కూడా సులువుగా పాడగలరు.
- 9 శ్లోకాలు
- 4 నిమి
- ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా ప్రసిద్ధి
- శుభదినం: గురువారం
అచ్యుతం కేశవం రామనారాయణంAchyutam Keshavam Rama Narayanam
కృష్ణదామోదరం వాసుదేవం హరిమ్ ।Krishna Damodaram Vasudevam Harim
శ్రీధరం మాధవం గోపికావల్లభంSridharam Madhavam Gopika Vallabham
జానకీనాయకం రామచంద్రం భజే ॥Janaki Nayakam Ramachandram Bhaje
అచ్యుతుణ్ణి, కేశవుణ్ణి, రాముణ్ణి, నారాయణుణ్ణి, కృష్ణుణ్ణి, దామోదరుణ్ణి, వాసుదేవుణ్ణి, హరిని; శ్రీధరుణ్ణి, మాధవుణ్ణి, గోపికావల్లభుణ్ణి, జానకీనాయకుడైన రామచంద్రుణ్ణి నేను భజిస్తాను.
- అచ్యుతంఅచ్యుతుణ్ణి, చ్యుతి లేనివాణ్ణి
- కేశవంకేశవుణ్ణి
- రామనారాయణంరాముణ్ణి, నారాయణుణ్ణి
- కృష్ణదామోదరంకృష్ణుణ్ణి, దామోదరుణ్ణి
- వాసుదేవంవాసుదేవుణ్ణి
- హరిమ్హరిని
- శ్రీధరంశ్రీధరుణ్ణి
- మాధవంమాధవుణ్ణి
- గోపికావల్లభంగోపికావల్లభుణ్ణి
- జానకీనాయకంజానకీనాయకుణ్ణి
- రామచంద్రంరామచంద్రుణ్ణి
- భజేభజిస్తాను
అచ్యుతం కేశవం సత్యభామాధవంAchyutam Keshavam Satyabhama Dhavam
మాధవం శ్రీధరం రాధికారాధితమ్ ।Madhavam Sridharam Radhikaradhitam
ఇందిరామందిరం చేతసా సుందరంIndira Mandiram Chetasa Sundaram
దేవకీనందనం నందజం సందధే ॥Devaki Nandanam Nandajam Sandadhe
అచ్యుతుడు, కేశవుడు, సత్యభామాపతి; మాధవుడు, శ్రీధరుడు, రాధచే ఆరాధింపబడినవాడు; లక్ష్మీదేవికి నెలవైనవాడు, మనసుకు సుందరుడు; దేవకీనందనుడు, నందుని ముద్దుబిడ్డ. ఆ స్వామిని నా హృదయంలో నిలుపుకుంటాను.
- సత్యభామాధవంసత్యభామాపతిని
- రాధికారాధితమ్రాధచే ఆరాధింపబడినవాణ్ణి
- ఇందిరామందిరంలక్ష్మీదేవికి నెలవైనవాణ్ణి
- చేతసా సుందరంమనసుకు సుందరుడైనవాణ్ణి
- దేవకీనందనందేవకీనందనుణ్ణి
- నందజంనందుని కుమారుణ్ణి
- సందధేమనసులో నిలుపుకుంటాను
విష్ణవే జిష్ణవే శంఖినే చక్రిణేVishnave Jishnave Shankhine Chakrine
రుక్మిణీరాగిణే జానకీజానయే ।Rukmini Ragine Janaki Janaye
వల్లవీవల్లభాయార్చితాయాత్మనేVallavi Vallabhayarchitayatmane
కంసవిధ్వంసినే వంశినే తే నమః ॥Kamsa Vidhvamsine Vamshine Te Namah
నీకు నమస్కారం: విష్ణువుకు, జయశీలునికి, శంఖచక్రధారికి; రుక్మిణీప్రియునికి, జానకీపతికి; గోపికల ప్రియునికి, పూజితునికి, సర్వాత్మకునికి; కంసుని సంహరించినవానికి, వేణుగానలోలునికి.
- విష్ణవేవిష్ణువుకు
- జిష్ణవేజయశీలునికి
- శంఖినే చక్రిణేశంఖచక్రధారికి
- రుక్మిణీరాగిణేరుక్మిణీప్రియునికి
- జానకీజానయేజానకీపతికి
- వల్లవీవల్లభాయగోపికల ప్రియునికి
- అర్చితాయపూజితునికి
- ఆత్మనేసర్వాత్మకునికి
- కంసవిధ్వంసినేకంసుని సంహరించినవానికి
- వంశినేవేణుధారికి
- తే నమఃనీకు నమస్కారం
కృష్ణ గోవింద హే రామ నారాయణKrishna Govinda He Rama Narayana
శ్రీపతే వాసుదేవాజిత శ్రీనిధే ।Sripate Vasudevajita Srinidhe
అచ్యుతానంత హే మాధవాధోక్షజAchyutananta He Madhavadhokshaja
ద్వారకానాయక ద్రౌపదీరక్షక ॥Dvaraka Nayaka Draupadi Rakshaka
ఓ కృష్ణా, గోవిందా, ఓ రామా, నారాయణా! శ్రీపతీ, వాసుదేవా, అజితా, శ్రీనిధీ! అచ్యుతా, అనంతా, ఓ మాధవా, ఇంద్రియాలకు అందని అధోక్షజా! ద్వారకానాయకా, ద్రౌపదిని కాపాడినవాడా!
- కృష్ణ గోవిందఓ కృష్ణా, గోవిందా
- హే రామ నారాయణఓ రామా, నారాయణా
- శ్రీపతేశ్రీపతీ
- వాసుదేవవాసుదేవా
- అజితఅజితా
- శ్రీనిధేశ్రీనిధీ
- అచ్యుత అనంతఅచ్యుతా, అనంతా
- హే మాధవ అధోక్షజమాధవా, అధోక్షజా
- ద్వారకానాయకద్వారకానాయకా
- ద్రౌపదీరక్షకద్రౌపదీ రక్షకా
రాక్షసక్షోభితః సీతయా శోభితోRakshasa Kshobhitah Sitaya Shobhito
దండకారణ్యభూపుణ్యతాకారణమ్ ।Dandakaranya Bhu Punyata Karanam
లక్ష్మణేనాన్వితో వానరైః సేవితో-Lakshmanenanvito Vanaraih Sevito
ఽగస్త్యసంపూజితో రాఘవః పాతు మామ్ ॥Agastya Sampujito Raghavah Patu Mam
రాక్షసులను కలవరపరచినవాడు, పక్కన సీతమ్మతో శోభించేవాడు, తన అడుగులతో దండకారణ్య భూమిని పవిత్రం చేసినవాడు, లక్ష్మణునితో కూడినవాడు, వానరులు సేవించినవాడు, అగస్త్య మహర్షి పూజించినవాడు అయిన ఆ రాఘవుడు నన్ను కాపాడుగాక.
- రాక్షసక్షోభితఃరాక్షసులను కలవరపరచినవాడు
- సీతయా శోభితఃసీతతో శోభించేవాడు
- దండకారణ్యభూపుణ్యతాకారణమ్దండకారణ్య భూమి పవిత్రతకు కారణమైనవాడు
- లక్ష్మణేనాన్వితఃలక్ష్మణునితో కూడినవాడు
- వానరైః సేవితఃవానరులచే సేవింపబడినవాడు
- అగస్త్యసంపూజితఃఅగస్త్యునిచే పూజింపబడినవాడు
- రాఘవః పాతు మామ్రాఘవుడు నన్ను కాపాడుగాక
ధేనుకారిష్టహాఽనిష్టకృద్ద్వేషిణాంDhenukarishtahanishta Krid Dveshinam
కేశిహా కంసహృద్వంశికావాదకః ।Keshiha Kamsahrid Vamshika Vadakah
పూతనాకోపకః సూరజాఖేలనోPutana Kopakah Suraja Khelano
బాలగోపాలకః పాతు మాం సర్వదా ॥Bala Gopalakah Patu Mam Sarvada
ధేనుకాసురుణ్ణి, అరిష్టాసురుణ్ణి సంహరించి దుష్టులకు అనిష్టం కలిగించినవాడు, కేశిని చంపి కంసుణ్ణి హరించినవాడు, మురళి వాయించేవాడు, పూతనను అంతమొందించినవాడు, సూర్యపుత్రి యమునా తీరంలో ఆడుకున్నవాడు అయిన ఆ బాలగోపాలుడు ఎల్లప్పుడూ నన్ను కాపాడుగాక.
- ధేనుకారిష్టహాధేనుకుణ్ణి, అరిష్టుణ్ణి సంహరించినవాడు
- అనిష్టకృద్ద్వేషిణాంద్వేషించేవారికి అనిష్టం చేసేవాడు
- కేశిహాకేశిని చంపినవాడు
- కంసహృత్కంసుని హరించినవాడు
- వంశికావాదకఃమురళి వాయించేవాడు
- పూతనాకోపకఃపూతనపై కోపించినవాడు
- సూరజాఖేలనఃయమునా తీరంలో ఆడుకున్నవాడు
- బాలగోపాలకఃబాలగోపాలుడు
- పాతు మాం సర్వదాఎల్లప్పుడూ నన్ను కాపాడుగాక
విద్యుదుద్యోతవత్ప్రస్ఫురద్వాససంVidyududyotavat Prasphurad Vasasam
ప్రావృడంభోదవత్ప్రోల్లసద్విగ్రహమ్ ।Pravrid Ambhodavat Prollasad Vigraham
వన్యయా మాలయా శోభితోరఃస్థలంVanyaya Malaya Shobhitorahsthalam
లోహితాంఘ్రిద్వయం వారిజాక్షం భజే ॥Lohitanghri Dvayam Varijaksham Bhaje
మెరుపులా మెరిసే పీతాంబరం గలవాడు, వర్షాకాల మేఘంలా నల్లగా ప్రకాశించే దివ్యరూపం గలవాడు, వనమాలతో అలంకృతమైన వక్షస్థలం గలవాడు, ఎర్రని పాదద్వయం గలవాడు అయిన ఆ కమలాక్షుణ్ణి నేను భజిస్తాను.
- విద్యుదుద్యోతవత్మెరుపు వెలుగులా
- ప్రస్ఫురద్వాససంమెరిసే వస్త్రం గలవాణ్ణి
- ప్రావృడంభోదవత్వర్షాకాల మేఘంలా
- ప్రోల్లసద్విగ్రహమ్ప్రకాశించే దివ్యరూపం గలవాణ్ణి
- వన్యయా మాలయావనమాలతో
- శోభితోరఃస్థలంఅలంకృతమైన వక్షస్థలం గలవాణ్ణి
- లోహితాంఘ్రిద్వయంఎర్రని పాదద్వయం గలవాణ్ణి
- వారిజాక్షంకమలాక్షుణ్ణి
- భజేభజిస్తాను
కుంచితైః కుంతలైర్భ్రాజమానాననంKunchitaih Kuntalair Bhrajamananam
రత్నమౌలిం లసత్కుండలం గండయోః ।Ratna Maulim Lasat Kundalam Gandayoh
హారకేయూరకం కంకణప్రోజ్జ్వలంHara Keyurakam Kankana Projjvalam
కింకిణీమంజులం శ్యామలం తం భజే ॥Kinkini Manjulam Shyamalam Tam Bhaje
ఉంగరాల ముంగురులతో వెలిగే ముఖం గలవాడు, రత్నకిరీటం, చెక్కిళ్లపై మెరిసే కుండలాలు ధరించినవాడు, హారాలు, కేయూరాలతో అలంకృతుడు, కంకణాలతో ప్రకాశించేవాడు, చిరుమువ్వల సవ్వడితో మనోహరుడు అయిన ఆ నల్లనయ్యను నేను భజిస్తాను.
- కుంచితైః కుంతలైఃఉంగరాల ముంగురులతో
- భ్రాజమానాననంప్రకాశించే ముఖం గలవాణ్ణి
- రత్నమౌలింరత్నకిరీటధారిని
- లసత్కుండలం గండయోఃచెక్కిళ్లపై మెరిసే కుండలాలు గలవాణ్ణి
- హారకేయూరకంహారాలు, కేయూరాలు గలవాణ్ణి
- కంకణప్రోజ్జ్వలంకంకణాలతో ప్రకాశించేవాణ్ణి
- కింకిణీమంజులంచిరుగంటల మువ్వలతో మనోహరుణ్ణి
- శ్యామలం తం భజేనల్లనయ్యను భజిస్తాను
అచ్యుతస్యాష్టకం యః పఠేదిష్టదంAchyutasyashtakam Yah Pathed Ishtadam
ప్రేమతః ప్రత్యహం పూరుషః సస్పృహమ్ ।Prematah Pratyaham Purushah Saspriham
వృత్తతః సుందరం వేద్యవిశ్వంభరంVrittatah Sundaram Vedya Vishvambharam
తస్య వశ్యో హరిర్జాయతే సత్వరమ్ ॥Tasya Vashyo Harir Jayate Satvaram
ఛందస్సులో సుందరమైన, కోరినది ప్రసాదించే, విశ్వంభరుడైన స్వామిని తెలియజేసే ఈ అచ్యుతాష్టకాన్ని ప్రతిరోజూ ప్రేమతో, ఆరాటంతో పఠించేవారికి హరి త్వరలోనే ఆ ప్రేమకు వశుడవుతాడని సంప్రదాయం.
- అచ్యుతస్యాష్టకంఈ అచ్యుతాష్టకాన్ని
- యః పఠేత్ఎవరు పఠిస్తారో
- ఇష్టదంకోరినది ఇచ్చే
- ప్రేమతఃప్రేమతో
- ప్రత్యహంప్రతిరోజూ
- పూరుషఃమనిషి
- సస్పృహమ్ఆరాటంతో
- వృత్తతః సుందరంఛందస్సులో సుందరమైన
- వేద్యవిశ్వంభరంవిశ్వంభరుణ్ణి తెలియజేసే
- తస్యఅతనికి
- వశ్యః హరిః జాయతేహరి వశుడవుతాడు
- సత్వరమ్త్వరగా
తొమ్మిదవ శ్లోకం ఫలశ్రుతి. ఇది పారాయణ ఫలాన్ని చెబుతుంది.
సంపూర్ణం
అచ్యుతాష్టకం పారాయణం పూర్తయింది.
దీన్ని వారపు నియమంగా చేసుకోండి
మీ ఫోన్ క్యాలెండర్లో వారానికోసారి గుర్తుచేసే ఈవెంట్ చేరుతుంది. సైన్-అప్ లేదు, ఏ సమాచారమూ బయటకు వెళ్ళదు.
iPhone లేదా iPadలో: Share నొక్కి, “Add to Home Screen” ఎంచుకోండి.
ప్రశ్నలు
అచ్యుతాష్టకం ఎవరు రచించారు?
సంప్రదాయం దీన్ని 8వ శతాబ్దపు అద్వైత వేదాంత ఆచార్యులు ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతుంది. వారు స్థాపించిన శృంగేరి శారదా పీఠం దీన్ని వారి స్తోత్రాల్లో చేర్చింది. వారికి ఆపాదించే చాలా స్తోత్రాల లాగే దీని కర్తృత్వంపై పండితుల్లో చర్చ ఉంది, అయినా శంకరుల రచనగా పఠించే సంప్రదాయం చాలా పాతది.
"అచ్యుతం కేశవం కృష్ణ దామోదరం" భజన, అచ్యుతాష్టకం ఒకటేనా?
కాదు. "అచ్యుతం కేశవం కృష్ణ దామోదరం, రామ నారాయణం జానకీ వల్లభం" అనే ప్రసిద్ధ భజన వేరే, తర్వాతి కాలపు భక్తిగీతం. శంకరుల అచ్యుతాష్టకం "అచ్యుతం కేశవం రామనారాయణం, కృష్ణదామోదరం వాసుదేవం హరిమ్" అంటూ మొదలవుతుంది; ఇందులో ఎనిమిది శ్లోకాలు, ఒక ఫలశ్రుతి ఉన్నాయి. రెండింటికీ మొదటి మాటలు మాత్రమే ఒకటి.
అచ్యుతాష్టకంలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?
తొమ్మిది: "అష్టకం" అనే పేరు చెబుతున్నట్లు ఎనిమిది శ్లోకాలు, ఆ తర్వాత ఫలశ్రుతి. నెమ్మదిగా చదివితే సుమారు నాలుగు నిమిషాలు పడుతుంది.
అచ్యుతాష్టకం పఠిస్తే కలిగే ఫలితం ఏమిటి?
ప్రతిరోజూ ప్రేమతో దీన్ని పఠించేవారికి హరి త్వరలోనే ఆ భక్తికి వశుడవుతాడనీ, ఇది కోరినది ప్రసాదిస్తుందనీ దీని ఫలశ్రుతి చెబుతుంది. ఇవి భక్తుల విశ్వాసాలు, హామీలు కావు. స్వామిపై స్థిరమైన ప్రేమను పెంచే స్తోత్రంగానే సంప్రదాయం దీన్ని ఎక్కువగా భావిస్తుంది.
అచ్యుతాష్టకం ఎప్పుడు పఠించాలి?
పూజ చేసే ఏ సమయంలోనైనా. ఉదయం స్నానం తర్వాత, సాయంత్రం దీపం పెట్టే వేళ, రెండూ సంప్రదాయమే. గురువారం, ఏకాదశి శ్రీహరికి ప్రీతికరమైన రోజులు. ఛందస్సు సరళంగా, పాటలా ఉంటుంది కాబట్టి పిల్లలకు నేర్పే మొదటి సంస్కృత స్తోత్రంగా ఇది బాగుంటుంది.
మూలం, సమీక్ష
మూలం: Achyutashtakam of Adi Shankaracharya as given by Sringeri Sharada Peetham (sringeri.net, Vishnu stotras) and stotranidhi.com (Prabhata Stotranidhi, Devanagari); cross-checked against sanskritdocuments.org (achyuta8) and sa.wikisource.org (अच्युताष्टकम्)
We follow the Sringeri Sharada Peetham reading, which stotranidhi matches word for word. sanskritdocuments.org and wikisource differ in four places: 2 नन्दनं for नन्दजं; 5 दण्डकारण्यभूपुण्यताकारणः for ...कारणम्; 6 धेनुकारिष्टकोऽनिष्टकृद् for धेनुकारिष्टहाऽनिष्टकृद्; 9 कर्तृ विश्वम्भरं/विश्वम्भरः for वेद्यविश्वम्भरं. Meanings are Nitya's own.
మూల పాఠాన్ని ఇక్కడ పేర్కొన్న మూలాలతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. అర్థాలు AI సహాయంతో రాసిన మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు.
ఈ అర్థాలు మేము రాసుకున్న మొదటి ప్రతి. ఇంకా ఏ పండితులూ వీటిని సరిచూడలేదు. తప్పు కనిపిస్తే దయచేసి మాకు చెప్పండి.