अध्याय 9: राजविद्याराजगुह्ययोगः · 34 में से श्लोक 22
भगवद गीता 9.22: अनन्याश्चिन्तयन्तो
प्रसिद्ध नाम: Ananyas Chintayanto Mam
श्रीभगवानुवाच
अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते।Ananyah Chintayantah Mam Ye Janah Paryupasate
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम्॥Tesham Nityabhiyuktanam Yogakshemam Vahami Aham
अर्थ
जो लोग अनन्य भाव से मेरा चिंतन करते हुए मेरी उपासना करते हैं, उन नित्य मुझमें लगे रहने वालों के योग और क्षेम का भार मैं स्वयं उठाता हूँ, यानी जो उनके पास नहीं है वह देता हूँ और जो है उसकी रक्षा करता हूँ।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| अनन्याःananyah | those with no other |
| चिन्तयन्तःchintayantah | thinking |
| माम्mam | of me |
| येye | who |
| जनाःjanah | people |
| पर्युपासतेparyupasate | worship fully |
| तेषाम्tesham | of them |
| नित्याभियुक्तानाम्nityabhiyuktanam | ever steadfast |
| योगक्षेमम्yogakshemam | acquisition and protection |
| वहामिvahami | I carry |
| अहम्aham | I |
व्याख्या
इस श्लोक में योगक्षेम की बात है: जो आवश्यक है उसे जुटाना और जो पहले से है उसकी रक्षा करना, इन दोनों का भार कृष्ण स्वयं उठाते हैं। शर्त है अनन्य चिंतन, यानी उनके अलावा किसी और सहारे का भाव न रखना। यह नहीं कहता कि जीवन आसान होगा। यह कहता है कि जो उनकी ओर मुड़ता है, उसकी देखभाल वे ख़ुद करते हैं। कई परिवार इस श्लोक को भरोसे के स्रोत के रूप में रखते हैं, खासकर तब जब अनिश्चितता हो और योजनाएँ काफ़ी न लगें।
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate|teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham||
- Telugu
- అనన్యాశ్చింతయంతో మాం యే జనాః పర్యుపాసతే।తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం యోగక్షేమం వహామ్యహమ్॥
- Tamil
- அநந்யாஶ்சிந்தயந்தோ மாம் யே ஜநா꞉ பர்யுபாஸதே।தேஷாம் நித்யாபி⁴யுக்தாநாம் யோக³க்ஷேமம் வஹாம்யஹம்॥
- Kannada
- ಅನನ್ಯಾಶ್ಚಿಂತಯಂತೋ ಮಾಂ ಯೇ ಜನಾಃ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ।ತೇಷಾಂ ನಿತ್ಯಾಭಿಯುಕ್ತಾನಾಂ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಂ ವಹಾಮ್ಯಹಮ್॥
- Malayalam
- അനന്യാശ്ചിന്തയന്തോ മാം യേ ജനാഃ പര്യുപാസതേ।തേഷാം നിത്യാഭിയുക്താനാം യോഗക്ഷേമം വഹാമ്യഹമ്॥
- Gujarati
- અનન્યાશ્ચિન્તયન્તો માં યે જનાઃ પર્યુપાસતે।તેષાં નિત્યાભિયુક્તાનાં યોગક્ષેમં વહામ્યહમ્॥
- Bengali
- অনন্যাশ্চিন্তযন্তো মাং যে জনাঃ পর্যুপাসতে।তেষাং নিত্যাভিযুক্তানাং যোগক্ষেমং বহাম্যহম্॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 9: राजविद्याराजगुह्ययोगः
- श्लोक / पद
- 9.22
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 9.22: अनन्याश्चिन्तयन्तो”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/9/22/