अध्याय 8: अक्षरब्रह्मयोगः · 28 में से श्लोक 10
भगवद गीता 8.10: प्रयाणकाले मनसाचलेन
श्रीभगवानुवाच
प्रयाणकाले मनसाचलेनPrayanakale Manasa Achalena
भक्त्या युक्तो योगबलेन चैव।Bhaktya Yuktah Yogabalena Cha Eva
भ्रुवोर्मध्ये प्राणमावेश्य सम्यक्Bhruvoh Madhye Pranam Aveshya Samyak
स तं परं पुरुषमुपैति दिव्यम्॥Sah Tam Param Purusham Upaiti Divyam
अर्थ
मृत्यु के समय जो स्थिर मन से, भक्ति और योग के बल से युक्त होकर प्राण को भौहों के बीच भली-भाँति स्थापित कर लेता है, वह उस परम दिव्य पुरुष को प्राप्त होता है।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| प्रयाणकालेprayanakale | at the time of death |
| मनसाmanasa | with the mind |
| अचलेनachalena | unmoving |
| भक्त्याbhaktya | with devotion |
| युक्तःyuktah | joined |
| योगबलेनyogabalena | by the power of yoga |
| चcha | and |
| एवeva | also |
| भ्रुवोःbhruvoh | of the eyebrows |
| मध्येmadhye | in the middle |
| प्राणम्pranam | the life-breath |
| आवेश्यaveshya | having fixed |
| सम्यक्samyak | fully |
| सःsah | he |
| तम्tam | that |
| परम्param | supreme |
| पुरुषम्purusham | Person |
| उपैतिupaiti | reaches |
| दिव्यम्divyam | divine |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- prayāṇakāle manasācalenabhaktyā yukto yogabalena caiva|bhruvormadhye prāṇamāveśya samyaksa taṃ paraṃ puruṣamupaiti divyam||
- Telugu
- ప్రయాణకాలే మనసాచలేనభక్త్యా యుక్తో యోగబలేన చైవ।భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్స తం పరం పురుషముపైతి దివ్యమ్॥
- Tamil
- ப்ரயாணகாலே மநஸாசலேநப⁴க்த்யா யுக்தோ யோக³ப³லேந சைவ।ப்⁴ருவோர்மத்⁴யே ப்ராணமாவேஶ்ய ஸம்யக்ஸ தம் பரம் புருஷமுபைதி தி³வ்யம்॥
- Kannada
- ಪ್ರಯಾಣಕಾಲೇ ಮನಸಾಚಲೇನಭಕ್ತ್ಯಾ ಯುಕ್ತೋ ಯೋಗಬಲೇನ ಚೈವ।ಭ್ರುವೋರ್ಮಧ್ಯೇ ಪ್ರಾಣಮಾವೇಶ್ಯ ಸಮ್ಯಕ್ಸ ತಂ ಪರಂ ಪುರುಷಮುಪೈತಿ ದಿವ್ಯಮ್॥
- Malayalam
- പ്രയാണകാലേ മനസാചലേനഭക്ത്യാ യുക്തോ യോഗബലേന ചൈവ।ഭ്രുവോര്മധ്യേ പ്രാണമാവേശ്യ സമ്യക്സ തം പരം പുരുഷമുപൈതി ദിവ്യമ്॥
- Gujarati
- પ્રયાણકાલે મનસાચલેનભક્ત્યા યુક્તો યોગબલેન ચૈવ।ભ્રુવોર્મધ્યે પ્રાણમાવેશ્ય સમ્યક્સ તં પરં પુરુષમુપૈતિ દિવ્યમ્॥
- Bengali
- প্রযাণকালে মনসাচলেনভক্ত্যা যুক্তো যোগবলেন চৈব।ভ্রুবোর্মধ্যে প্রাণমাবেশ্য সম্যক্স তং পরং পুরুষমুপৈতি দিব্যম্॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 8: अक्षरब्रह्मयोगः
- श्लोक / पद
- 8.10
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 8.10: प्रयाणकाले मनसाचलेन”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/8/10/