अध्याय 10: विभूतियोगः · 42 में से श्लोक 20

भगवद गीता 10.20: अहमात्मा गुडाकेश

प्रसिद्ध नाम: Aham Atma Gudakesha

श्रीभगवानुवाच

अहमात्मा गुडाकेश सर्वभूताशयस्थितः।Aham Atma Gudakesha Sarvabhutashayasthitah

अहमादिश्च मध्यं च भूतानामन्त एव च॥Aham Adih Cha Madhyam Cha Bhutanam Antah Eva Cha

अर्थ

गुडाकेश, मैं सब प्राणियों के हृदय में स्थित आत्मा हूँ। मैं ही सब प्राणियों का आदि, मध्य और अंत भी हूँ।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
अहम्aham I
आत्माatma the Self
गुडाकेशGudakesha Gudakesha
सर्वभूताशयस्थितःsarvabhutashayasthitah seated in the heart of all beings
अहम्aham I
आदिःadih the beginning
चcha and
मध्यम्madhyam the middle
चcha and
भूतानाम्bhutanam of beings
अन्तःantah the end
एवeva also
चcha and

व्याख्या

यह श्लोक विभूतियों में पहला और सबसे भीतरी है। सूर्य या हिमालय जैसे भव्य रूप गिनाने से पहले कृष्ण कहते हैं कि उन्हें खोजने की पहली जगह हर प्राणी के हृदय में स्थित आत्मा है। वे सब प्राणियों के आदि, मध्य और अंत भी हैं। यह क्रम ध्यान देने लायक है। जो केवल बाहर के चमत्कारों में ईश्वर को खोजता है, वह सबसे निकट की बात चूक सकता है। गीता साधक से कहती है कि पहले भीतर उस उपस्थिति को पहचानो, फिर उसे बाकी सब में झलकता देखो।

यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
ahamātmā guḍākeśa sarvabhūtāśayasthitaḥ|ahamādiśca madhyaṃ ca bhūtānāmanta eva ca||
Telugu
అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః।అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామంత ఏవ చ॥
Tamil
அஹமாத்மா கு³டா³கேஶ ஸர்வபூ⁴தாஶயஸ்தி²த꞉।அஹமாதி³ஶ்ச மத்⁴யம் ச பூ⁴தாநாமந்த ஏவ ச॥
Kannada
ಅಹಮಾತ್ಮಾ ಗುಡಾಕೇಶ ಸರ್ವಭೂತಾಶಯಸ್ಥಿತಃ।ಅಹಮಾದಿಶ್ಚ ಮಧ್ಯಂ ಚ ಭೂತಾನಾಮಂತ ಏವ ಚ॥
Malayalam
അഹമാത്മാ ഗുഡാകേശ സര്വഭൂതാശയസ്ഥിതഃ।അഹമാദിശ്ച മധ്യം ച ഭൂതാനാമന്ത ഏവ ച॥
Gujarati
અહમાત્મા ગુડાકેશ સર્વભૂતાશયસ્થિતઃ।અહમાદિશ્ચ મધ્યં ચ ભૂતાનામન્ત એવ ચ॥
Bengali
অহমাত্মা গুডাকেশ সর্বভূতাশযস্থিতঃ।অহমাদিশ্চ মধ্যং চ ভূতানামন্ত এব চ॥

अध्याय 10, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 10: विभूतियोगः
श्लोक / पद
10.20
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 10.20: अहमात्मा गुडाकेश”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/10/20/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ