अध्याय 15: पुरुषोत्तमयोगः · 20 में से श्लोक 2

भगवद गीता 15.2: अधश्चोर्ध्वं

श्रीभगवानुवाच

अधश्चोर्ध्वं प्रसृतास्तस्य शाखाAdhashchordhvam Prasritastasya Shakha

गुणप्रवृद्धा विषयप्रवालाः ।Gunapravriddha Vishayapravalah

अधश्च मूलान्यनुसन्ततानिAdhashcha Mulani Anusantatani

कर्मानुबन्धीनि मनुष्यलोके ॥Karmanubandhini Manushyaloke

अर्थ

उसकी शाखाएँ गुणों से पोषित होकर ऊपर और नीचे फैली हैं, और विषय उसकी कोंपलें हैं। उसकी जड़ें भी नीचे की ओर फैली हैं, जो मनुष्यलोक में कर्मों से बाँधती हैं।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
अधःadhah below
चcha and
ऊर्ध्वम्urdhvam above
प्रसृताःprasritah spread
तस्यtasya its
शाखाःshakhah branches
गुणप्रवृद्धाःgunapravriddhah nourished by the gunas
विषयप्रवालाःvishayapravalah with sense objects as buds
अधःadhah below
चcha and
मूलानिmulani roots
अनुसन्ततानिanusantatani extended
कर्मानुबन्धीनिkarmanubandhini binding to action
मनुष्यलोकेmanushyaloke in the human world
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
adhaścordhvaṃ prasṛtāstasya śākhāguṇapravṛddhā viṣayapravālāḥ |adhaśca mūlānyanusantatānikarmānubandhīni manuṣyaloke ||
Telugu
అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య శాఖాగుణప్రవృద్ధా విషయప్రవాలాః ।అధశ్చ మూలాన్యనుసంతతానికర్మానుబంధీని మనుష్యలోకే ॥
Tamil
அத⁴ஶ்சோர்த்⁴வம் ப்ரஸ்ருʼதாஸ்தஸ்ய ஶாகா²கு³ணப்ரவ்ருʼத்³தா⁴ விஷயப்ரவாலா꞉ ।அத⁴ஶ்ச மூலாந்யநுஸந்ததாநிகர்மாநுப³ந்தீ⁴நி மநுஷ்யலோகே ॥
Kannada
ಅಧಶ್ಚೋರ್ಧ್ವಂ ಪ್ರಸೃತಾಸ್ತಸ್ಯ ಶಾಖಾಗುಣಪ್ರವೃದ್ಧಾ ವಿಷಯಪ್ರವಾಲಾಃ ।ಅಧಶ್ಚ ಮೂಲಾನ್ಯನುಸಂತತಾನಿಕರ್ಮಾನುಬಂಧೀನಿ ಮನುಷ್ಯಲೋಕೇ ॥
Malayalam
അധശ്ചോര്ധ്വം പ്രസൃതാസ്തസ്യ ശാഖാഗുണപ്രവൃദ്ധാ വിഷയപ്രവാലാഃ ।അധശ്ച മൂലാന്യനുസന്തതാനികര്മാനുബന്ധീനി മനുഷ്യലോകേ ॥
Gujarati
અધશ્ચોર્ધ્વં પ્રસૃતાસ્તસ્ય શાખાગુણપ્રવૃદ્ધા વિષયપ્રવાલાઃ ।અધશ્ચ મૂલાન્યનુસન્તતાનિકર્માનુબન્ધીનિ મનુષ્યલોકે ॥
Bengali
অধশ্চোর্ধ্বং প্রসৃতাস্তস্য শাখাগুণপ্রবৃদ্ধা বিষযপ্রবালাঃ ।অধশ্চ মূলান্যনুসন্ততানিকর্মানুবন্ধীনি মনুষ্যলোকে ॥

अध्याय 15, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 15: पुरुषोत्तमयोगः
श्लोक / पद
15.2
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 15.2: अधश्चोर्ध्वं”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/15/2/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ