अध्याय 15: पुरुषोत्तमयोगः · 20 में से श्लोक 4
भगवद गीता 15.4: ततः पदं
श्रीभगवानुवाच
ततः पदं तत्परिमार्गितव्यंTatah Padam Tatparimargitavyam
यस्मिन्गता न निवर्तन्ति भूयः ।Yasmingata Na Nivartanti Bhuyah
तमेव चाद्यं पुरुषं प्रपद्ये ।Tameva Chadyam Purusham Prapadye
यतः प्रवृत्तिः प्रसृता पुराणी ॥Yatah Pravrittih Prasrita Purani
अर्थ
तब उस परम पद की खोज करनी चाहिए, जहाँ पहुँचकर लोग फिर नहीं लौटते। मैं उसी आदि पुरुष की शरण लेता हूँ, जिससे यह पुरानी सृष्टि-प्रवृत्ति फैली है।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| ततःtatah | then |
| पदम्padam | state |
| तत्tat | that |
| परिमार्गितव्यम्parimargitavyam | must be sought |
| यस्मिन्yasmin | in which |
| गताःgatah | those who have gone |
| नna | not |
| निवर्तन्तिnivartanti | return |
| भूयःbhuyah | again |
| तम्tam | that |
| एवeva | indeed |
| चcha | and |
| आद्यम्adyam | primal |
| पुरुषम्purusham | Purusha |
| प्रपद्येprapadye | I take refuge |
| यतःyatah | from whom |
| प्रवृत्तिःpravrittih | activity |
| प्रसृताprasrita | flowed forth |
| पुराणीpurani | ancient |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- tataḥ padaṃ tatparimārgitavyaṃyasmingatā na nivartanti bhūyaḥ |tameva cādyaṃ puruṣaṃ prapadye |yataḥ pravṛttiḥ prasṛtā purāṇī ||
- Telugu
- తతః పదం తత్పరిమార్గితవ్యంయస్మిన్గతా న నివర్తంతి భూయః ।తమేవ చాద్యం పురుషం ప్రపద్యే ।యతః ప్రవృత్తిః ప్రసృతా పురాణీ ॥
- Tamil
- தத꞉ பத³ம் தத்பரிமார்கி³தவ்யம்யஸ்மிந்க³தா ந நிவர்தந்தி பூ⁴ய꞉ ।தமேவ சாத்³யம் புருஷம் ப்ரபத்³யே ।யத꞉ ப்ரவ்ருʼத்தி꞉ ப்ரஸ்ருʼதா புராணீ ॥
- Kannada
- ತತಃ ಪದಂ ತತ್ಪರಿಮಾರ್ಗಿತವ್ಯಂಯಸ್ಮಿನ್ಗತಾ ನ ನಿವರ್ತಂತಿ ಭೂಯಃ ।ತಮೇವ ಚಾದ್ಯಂ ಪುರುಷಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇ ।ಯತಃ ಪ್ರವೃತ್ತಿಃ ಪ್ರಸೃತಾ ಪುರಾಣೀ ॥
- Malayalam
- തതഃ പദം തത്പരിമാര്ഗിതവ്യംയസ്മിന്ഗതാ ന നിവര്തന്തി ഭൂയഃ ।തമേവ ചാദ്യം പുരുഷം പ്രപദ്യേ ।യതഃ പ്രവൃത്തിഃ പ്രസൃതാ പുരാണീ ॥
- Gujarati
- તતઃ પદં તત્પરિમાર્ગિતવ્યંયસ્મિન્ગતા ન નિવર્તન્તિ ભૂયઃ ।તમેવ ચાદ્યં પુરુષં પ્રપદ્યે ।યતઃ પ્રવૃત્તિઃ પ્રસૃતા પુરાણી ॥
- Bengali
- ততঃ পদং তত্পরিমার্গিতব্যংযস্মিন্গতা ন নিবর্তন্তি ভূযঃ ।তমেব চাদ্যং পুরুষং প্রপদ্যে ।যতঃ প্রবৃত্তিঃ প্রসৃতা পুরাণী ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 15: पुरुषोत्तमयोगः
- श्लोक / पद
- 15.4
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 15.4: ततः पदं”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/15/4/