अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः · 78 में से श्लोक 42

भगवद गीता 18.42: शमो दमस्तपः शौचं

श्रीभगवानुवाच

शमो दमस्तपः शौचं क्षान्तिरार्जवमेव च ।Shamo Damastapah Shaucham Kshantih Arjavam Eva Cha

ज्ञानं विज्ञानमास्तिक्यं ब्रह्मकर्म स्वभावजम् ॥Jnanam Vijnanamastikyam Brahmakarma Svabhavajam

अर्थ

शम, दम, तप, शुद्धता, क्षमा, सरलता, ज्ञान, विज्ञान और आस्तिकता, ये ब्राह्मण के स्वभाव से उत्पन्न कर्म हैं।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
शमःshamah calm
दमःdamah self-control
तपःtapah austerity
शौचम्shaucham purity
क्षान्तिःkshantih patience
आर्जवम्arjavam uprightness
एवeva also
चcha and
ज्ञानम्jnanam knowledge
विज्ञानम्vijnanam wisdom
आस्तिक्यम्astikyam faith in God
ब्रह्मकर्मbrahmakarma the duty of a Brahmin
स्वभावजम्svabhavajam born of nature
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
śamo damastapaḥ śaucaṃ kṣāntirārjavameva ca |jñānaṃ vijñānamāstikyaṃ brahmakarma svabhāvajam ||
Telugu
శమో దమస్తపః శౌచం క్షాంతిరార్జవమేవ చ ।జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్ ॥
Tamil
ஶமோ த³மஸ்தப꞉ ஶௌசம் க்ஷாந்திரார்ஜவமேவ ச ।ஜ்ஞாநம் விஜ்ஞாநமாஸ்திக்யம் ப்³ரஹ்மகர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥
Kannada
ಶಮೋ ದಮಸ್ತಪಃ ಶೌಚಂ ಕ್ಷಾಂತಿರಾರ್ಜವಮೇವ ಚ ।ಜ್ಞಾನಂ ವಿಜ್ಞಾನಮಾಸ್ತಿಕ್ಯಂ ಬ್ರಹ್ಮಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ ॥
Malayalam
ശമോ ദമസ്തപഃ ശൌചം ക്ഷാന്തിരാര്ജവമേവ ച ।ജ്ഞാനം വിജ്ഞാനമാസ്തിക്യം ബ്രഹ്മകര്മ സ്വഭാവജമ് ॥
Gujarati
શમો દમસ્તપઃ શૌચં ક્ષાન્તિરાર્જવમેવ ચ ।જ્ઞાનં વિજ્ઞાનમાસ્તિક્યં બ્રહ્મકર્મ સ્વભાવજમ્ ॥
Bengali
শমো দমস্তপঃ শৌচং ক্ষান্তিরার্জবমেব চ ।জ্ঞানং বিজ্ঞানমাস্তিক্যং ব্রহ্মকর্ম স্বভাবজম্ ॥

अध्याय 18, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः
श्लोक / पद
18.42
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 18.42: शमो दमस्तपः शौचं”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/18/42/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ