अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः · 78 में से श्लोक 43

भगवद गीता 18.43: शौर्यं तेजो

श्रीभगवानुवाच

शौर्यं तेजो धृतिर्दाक्ष्यं युद्धे चाप्यपलायनम् ।Shauryam Tejo Dhritirdakshyam Yuddhe Chapyapalayanam

दानमीश्वरभावश्च क्षात्रं कर्म स्वभावजम् ॥Danam Ishvarabhavah Cha Kshatram Karma Svabhavajam

अर्थ

शूरता, तेज, धैर्य, कुशलता, युद्ध में पीठ न दिखाना, दान और शासन करने का भाव, ये क्षत्रिय के स्वभाव से उत्पन्न कर्म हैं।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
शौर्यम्shauryam valour
तेजःtejah brilliance
धृतिःdhritih firmness
दाक्ष्यम्dakshyam skill
युद्धेyuddhe in battle
चcha and
अपिapi also
अपलायनम्apalayanam not fleeing
दानम्danam generosity
ईश्वरभावःishvarabhavah lordliness
चcha and
क्षत्रम्kshatram of a Kshatriya
कर्मkarma duty
स्वभावजम्svabhavajam born of nature
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
śauryaṃ tejo dhṛtirdākṣyaṃ yuddhe cāpyapalāyanam |dānamīśvarabhāvaśca kṣātraṃ karma svabhāvajam ||
Telugu
శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం యుద్ధే చాప్యపలాయనమ్ ।దానమీశ్వరభావశ్చ క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ॥
Tamil
ஶௌர்யம் தேஜோ த்⁴ருʼதிர்தா³க்ஷ்யம் யுத்³தே⁴ சாப்யபலாயநம் ।தா³நமீஶ்வரபா⁴வஶ்ச க்ஷாத்ரம் கர்ம ஸ்வபா⁴வஜம் ॥
Kannada
ಶೌರ್ಯಂ ತೇಜೋ ಧೃತಿರ್ದಾಕ್ಷ್ಯಂ ಯುದ್ಧೇ ಚಾಪ್ಯಪಲಾಯನಮ್ ।ದಾನಮೀಶ್ವರಭಾವಶ್ಚ ಕ್ಷಾತ್ರಂ ಕರ್ಮ ಸ್ವಭಾವಜಮ್ ॥
Malayalam
ശൌര്യം തേജോ ധൃതിര്ദാക്ഷ്യം യുദ്ധേ ചാപ്യപലായനമ് ।ദാനമീശ്വരഭാവശ്ച ക്ഷാത്രം കര്മ സ്വഭാവജമ് ॥
Gujarati
શૌર્યં તેજો ધૃતિર્દાક્ષ્યં યુદ્ધે ચાપ્યપલાયનમ્ ।દાનમીશ્વરભાવશ્ચ ક્ષાત્રં કર્મ સ્વભાવજમ્ ॥
Bengali
শৌর্যং তেজো ধৃতির্দাক্ষ্যং যুদ্ধে চাপ্যপলাযনম্ ।দানমীশ্বরভাবশ্চ ক্ষাত্রং কর্ম স্বভাবজম্ ॥

अध्याय 18, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः
श्लोक / पद
18.43
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 18.43: शौर्यं तेजो”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/18/43/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ