अध्याय 6: आत्मसंयमयोगः · 47 में से श्लोक 12
भगवद गीता 6.12: तत्रैकाग्रं मनः
श्रीभगवानुवाच
तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।Tatra Ekagram Manah Kritva Yatachittendriyakriyah
उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥Upavishya Asane Yunjyat Yogam Atmavishuddhaye
अर्थ
उस आसन पर बैठकर, मन को एकाग्र करके और चित्त तथा इन्द्रियों की क्रियाओं को वश में रखकर आत्म-शुद्धि के लिए योग का अभ्यास करे।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| तत्रTatra | there |
| एकाग्रम्Ekagram | one-pointed |
| मनःManah | the mind |
| कृत्वाKritva | making |
| यतचित्तेन्द्रियक्रियःYatachittendriyakriyah | controlling the activity of mind and senses |
| उपविश्यUpavishya | sitting |
| आसनेAsane | on the seat |
| युञ्ज्यात्Yunjyat | should practise |
| योगम्Yogam | yoga |
| आत्मविशुद्धयेAtmavishuddhaye | for purification of the self |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ |upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye ||
- Telugu
- తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేంద్రియక్రియః ।ఉపవిశ్యాసనే యుంజ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే ॥
- Tamil
- தத்ரைகாக்³ரம் மந꞉ க்ருʼத்வா யதசித்தேந்த்³ரியக்ரிய꞉ ।உபவிஶ்யாஸநே யுஞ்ஜ்யாத்³யோக³மாத்மவிஶுத்³த⁴யே ॥
- Kannada
- ತತ್ರೈಕಾಗ್ರಂ ಮನಃ ಕೃತ್ವಾ ಯತಚಿತ್ತೇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ ।ಉಪವಿಶ್ಯಾಸನೇ ಯುಂಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ ॥
- Malayalam
- തത്രൈകാഗ്രം മനഃ കൃത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയക്രിയഃ ।ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ ॥
- Gujarati
- તત્રૈકાગ્રં મનઃ કૃત્વા યતચિત્તેન્દ્રિયક્રિયઃ ।ઉપવિશ્યાસને યુઞ્જ્યાદ્યોગમાત્મવિશુદ્ધયે ॥
- Bengali
- তত্রৈকাগ্রং মনঃ কৃত্বা যতচিত্তেন্দ্রিযক্রিযঃ ।উপবিশ্যাসনে যুঞ্জ্যাদ্যোগমাত্মবিশুদ্ধযে ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 6: आत्मसंयमयोगः
- श्लोक / पद
- 6.12
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 6.12: तत्रैकाग्रं मनः”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/6/12/