अध्याय 6: आत्मसंयमयोगः · 47 में से श्लोक 12

भगवद गीता 6.12: तत्रैकाग्रं मनः

श्रीभगवानुवाच

तत्रैकाग्रं मनः कृत्वा यतचित्तेन्द्रियक्रियः ।Tatra Ekagram Manah Kritva Yatachittendriyakriyah

उपविश्यासने युञ्ज्याद्योगमात्मविशुद्धये ॥Upavishya Asane Yunjyat Yogam Atmavishuddhaye

अर्थ

उस आसन पर बैठकर, मन को एकाग्र करके और चित्त तथा इन्द्रियों की क्रियाओं को वश में रखकर आत्म-शुद्धि के लिए योग का अभ्यास करे।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
तत्रTatra there
एकाग्रम्Ekagram one-pointed
मनःManah the mind
कृत्वाKritva making
यतचित्तेन्द्रियक्रियःYatachittendriyakriyah controlling the activity of mind and senses
उपविश्यUpavishya sitting
आसनेAsane on the seat
युञ्ज्यात्Yunjyat should practise
योगम्Yogam yoga
आत्मविशुद्धयेAtmavishuddhaye for purification of the self
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
tatraikāgraṃ manaḥ kṛtvā yatacittendriyakriyaḥ |upaviśyāsane yuñjyādyogamātmaviśuddhaye ||
Telugu
తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా యతచిత్తేంద్రియక్రియః ।ఉపవిశ్యాసనే యుంజ్యాద్యోగమాత్మవిశుద్ధయే ॥
Tamil
தத்ரைகாக்³ரம் மந꞉ க்ருʼத்வா யதசித்தேந்த்³ரியக்ரிய꞉ ।உபவிஶ்யாஸநே யுஞ்ஜ்யாத்³யோக³மாத்மவிஶுத்³த⁴யே ॥
Kannada
ತತ್ರೈಕಾಗ್ರಂ ಮನಃ ಕೃತ್ವಾ ಯತಚಿತ್ತೇಂದ್ರಿಯಕ್ರಿಯಃ ।ಉಪವಿಶ್ಯಾಸನೇ ಯುಂಜ್ಯಾದ್ಯೋಗಮಾತ್ಮವಿಶುದ್ಧಯೇ ॥
Malayalam
തത്രൈകാഗ്രം മനഃ കൃത്വാ യതചിത്തേന്ദ്രിയക്രിയഃ ।ഉപവിശ്യാസനേ യുഞ്ജ്യാദ്യോഗമാത്മവിശുദ്ധയേ ॥
Gujarati
તત્રૈકાગ્રં મનઃ કૃત્વા યતચિત્તેન્દ્રિયક્રિયઃ ।ઉપવિશ્યાસને યુઞ્જ્યાદ્યોગમાત્મવિશુદ્ધયે ॥
Bengali
তত্রৈকাগ্রং মনঃ কৃত্বা যতচিত্তেন্দ্রিযক্রিযঃ ।উপবিশ্যাসনে যুঞ্জ্যাদ্যোগমাত্মবিশুদ্ধযে ॥

अध्याय 6, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 6: आत्मसंयमयोगः
श्लोक / पद
6.12
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 6.12: तत्रैकाग्रं मनः”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/6/12/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ