अध्याय 7: ज्ञानविज्ञानयोगः · 30 में से श्लोक 19
भगवद गीता 7.19: बहूनां जन्मनामन्ते
प्रसिद्ध नाम: Bahunam Janmanam Ante
श्रीभगवानुवाच
बहूनां जन्मनामन्ते ज्ञानवान्मां प्रपद्यते।Bahunam Janmanam Ante Jnanavan Mam Prapadyate
वासुदेवः सर्वमिति स महात्मा सुदुर्लभः॥Vasudevah Sarvam Iti Sah Mahatma Sudurlabhah
अर्थ
बहुत जन्मों के अंत में ज्ञानवान मनुष्य यह जानकर मेरी शरण में आता है कि वासुदेव ही सब कुछ है। ऐसा महात्मा बहुत दुर्लभ है।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| बहूनाम्bahunam | of many |
| जन्मनाम्janmanam | births |
| अन्तेante | at the end |
| ज्ञानवान्jnanavan | the one with knowledge |
| माम्mam | me |
| प्रपद्यतेprapadyate | reaches |
| वासुदेवःVasudevah | Vasudeva |
| सर्वम्sarvam | everything |
| इतिiti | thus |
| सःsah | that |
| महात्माmahatma | great soul |
| सुदुर्लभःsudurlabhah | very rare |
व्याख्या
कृष्ण कहते हैं कि उन्हें जानने का ज्ञान कई जन्मों में पकता है और आख़िर में एक सीधी-सी पहचान पर पहुँचता है: वासुदेव ही सब कुछ है। इसका मतलब कोई नया विचार पा लेना भर नहीं है। इसका मतलब है कि संसार को परमात्मा से अलग देखने की पुरानी आदत आख़िरकार छूट जाती है। कृष्ण ख़ुद कहते हैं कि ऐसा महात्मा बहुत दुर्लभ है। यह बात सच्ची भी है और हिम्मत देने वाली भी: जो धीरे-धीरे, बार-बार चूककर भी परमात्मा की ओर मुड़ता रहता है, वह सही रास्ते पर है।
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- bahūnāṃ janmanāmante jñānavānmāṃ prapadyate|vāsudevaḥ sarvamiti sa mahātmā sudurlabhaḥ||
- Telugu
- బహూనాం జన్మనామంతే జ్ఞానవాన్మాం ప్రపద్యతే।వాసుదేవః సర్వమితి స మహాత్మా సుదుర్లభః॥
- Tamil
- ப³ஹூநாம் ஜந்மநாமந்தே ஜ்ஞாநவாந்மாம் ப்ரபத்³யதே।வாஸுதே³வ꞉ ஸர்வமிதி ஸ மஹாத்மா ஸுது³ர்லப⁴꞉॥
- Kannada
- ಬಹೂನಾಂ ಜನ್ಮನಾಮಂತೇ ಜ್ಞಾನವಾನ್ಮಾಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ।ವಾಸುದೇವಃ ಸರ್ವಮಿತಿ ಸ ಮಹಾತ್ಮಾ ಸುದುರ್ಲಭಃ॥
- Malayalam
- ബഹൂനാം ജന്മനാമന്തേ ജ്ഞാനവാന്മാം പ്രപദ്യതേ।വാസുദേവഃ സര്വമിതി സ മഹാത്മാ സുദുര്ലഭഃ॥
- Gujarati
- બહૂનાં જન્મનામન્તે જ્ઞાનવાન્માં પ્રપદ્યતે।વાસુદેવઃ સર્વમિતિ સ મહાત્મા સુદુર્લભઃ॥
- Bengali
- বহূনাং জন্মনামন্তে জ্ঞানবান্মাং প্রপদ্যতে।বাসুদেবঃ সর্বমিতি স মহাত্মা সুদুর্লভঃ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 7: ज्ञानविज्ञानयोगः
- श्लोक / पद
- 7.19
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 7.19: बहूनां जन्मनामन्ते”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/7/19/