श्री लक्ष्मी अष्टोत्तर शतनामावली

Lakshmi Ashtottara Shatanamavali

श्री लक्ष्मी अष्टोत्तर शतनामावली देवी लक्ष्मी के १०८ नामों की सूची है, जिसमें हर नाम "ॐ … नमः" के साथ बोला जाता है और आरंभ "ॐ प्रकृत्यै नमः" से होता है। परिवार इसे शुक्रवार को, वरलक्ष्मी व्रत में और दीपावली के लक्ष्मी पूजन में पढ़ते हैं, और प्रायः हर नाम पर एक फूल या थोड़ा कुमकुम चढ़ाते हैं। दक्षिण भारत के बहुत से घरों में इसे लक्ष्मी अष्टोत्तरम् कहते हैं।

  • 12 पद
  • 7 मिनट
  • पारंपरिक (रचयिता का नाम ज्ञात नहीं)
  • उत्तम दिन: शुक्रवार

किसी भी पद को छुएँ, उसका शब्दार्थ और भावार्थ खुल जाएगा।

चमकती पंक्ति के साथ-साथ पाठ करें।

पाठ के अंत पर जाएँ

ॐ प्रकृत्यै नमः।Om Prakrityai Namah

ॐ विकृत्यै नमः।Om Vikrityai Namah

ॐ विद्यायै नमः।Om Vidyayai Namah

ॐ सर्वभूतहितप्रदायै नमः।Om Sarvabhuta Hitapradayai Namah

ॐ श्रद्धायै नमः।Om Shraddhayai Namah

ॐ विभूत्यै नमः।Om Vibhutyai Namah

ॐ सुरभ्यै नमः।Om Surabhyai Namah

ॐ परमात्मिकायै नमः।Om Paramatmikayai Namah

ॐ वाचे नमः।Om Vache Namah

ॐ। उन लक्ष्मी को नमस्कार, जो मूल प्रकृति हैं और उसके सारे बदलते रूप भी; जो विद्या हैं; जो सब प्राणियों का हित करती हैं; जो श्रद्धा और विभूति हैं; जो कामधेनु सुरभि हैं; जो परमात्म-स्वरूपा हैं; और जो वाणी हैं।

ॐ पद्मालयायै नमः।Om Padmalayayai Namah

ॐ पद्मायै नमः।Om Padmayai Namah

ॐ शुचये नमः।Om Shuchaye Namah

ॐ स्वाहायै नमः।Om Svahayai Namah

ॐ स्वधायै नमः।Om Svadhayai Namah

ॐ सुधायै नमः।Om Sudhayai Namah

ॐ धन्यायै नमः।Om Dhanyayai Namah

ॐ हिरण्मय्यै नमः।Om Hiranmayyai Namah

ॐ लक्ष्म्यै नमः।Om Lakshmyai Namah

ॐ। कमल में वास करने वाली को, पद्मा को, पवित्र देवी को नमस्कार; देवताओं और पितरों को दी जाने वाली आहुति स्वाहा और स्वधा को; अमृत-स्वरूपा को; धन्य देवी को; स्वर्णमयी को; लक्ष्मी को नमस्कार।

ॐ नित्यपुष्टायै नमः।Om Nityapushtayai Namah

ॐ विभावर्यै नमः।Om Vibhavaryai Namah

ॐ अदित्यै नमः।Om Adityai Namah

ॐ दित्यै नमः।Om Dityai Namah

ॐ दीप्तायै नमः।Om Diptayai Namah

ॐ वसुधायै नमः।Om Vasudhayai Namah

ॐ वसुधारिण्यै नमः।Om Vasudharinyai Namah

ॐ कमलायै नमः।Om Kamalayai Namah

ॐ कान्तायै नमः।Om Kantayai Namah

ॐ। सदा पुष्ट और पोषण देने वाली को, प्रकाशमयी देवी को नमस्कार; देवताओं और दैत्यों की माता अदिति और दिति को; दीप्तिमयी को; धन देने वाली धरती वसुधा को और धन धारण करने वाली को; कमला को; और प्रिय, सुन्दर देवी को नमस्कार।

ॐ कामाक्ष्यै नमः।Om Kamakshyai Namah

ॐ क्षीरोदसम्भवायै नमः।Om Kshiroda Sambhavayai Namah

ॐ अनुग्रहपरायै नमः।Om Anugraha Parayai Namah

ॐ बुद्धये नमः।Om Buddhaye Namah

ॐ अनघायै नमः।Om Anaghayai Namah

ॐ हरिवल्लभायै नमः।Om Harivallabhayai Namah

ॐ अशोकायै नमः।Om Ashokayai Namah

ॐ अमृतायै नमः।Om Amritayai Namah

ॐ दीप्तायै नमः।Om Diptayai Namah

ॐ। प्रेम भरे नेत्रों वाली कामाक्षी को; क्षीरसागर से प्रकट हुई देवी को; सदा कृपा करने को तत्पर देवी को; बुद्धि-स्वरूपा को; निष्पाप देवी को; हरि की प्रिया को; शोक-रहित देवी को; अमृत-स्वरूपा को; और फिर से दीप्तिमयी देवी को नमस्कार।

ॐ लोकशोकविनाशिन्यै नमः।Om Lokashoka Vinashinyai Namah

ॐ धर्मनिलयायै नमः।Om Dharma Nilayayai Namah

ॐ करुणायै नमः।Om Karunayai Namah

ॐ लोकमात्रे नमः।Om Lokamatre Namah

ॐ पद्मप्रियायै नमः।Om Padmapriyayai Namah

ॐ पद्महस्तायै नमः।Om Padmahastayai Namah

ॐ पद्माक्ष्यै नमः।Om Padmakshyai Namah

ॐ पद्मसुन्दर्यै नमः।Om Padmasundaryai Namah

ॐ पद्मोद्भवायै नमः।Om Padmodbhavayai Namah

ॐ। जगत का शोक मिटाने वाली को; धर्म की आश्रय-स्थली को; करुणा-स्वरूपा को; लोकमाता को; कमल-प्रिया, हाथ में कमल लिए, कमल-नयनी, कमल-सी सुन्दर और कमल से प्रकट हुई देवी को नमस्कार।

ॐ पद्ममुख्यै नमः।Om Padmamukhyai Namah

ॐ पद्मनाभप्रियायै नमः।Om Padmanabha Priyayai Namah

ॐ रमायै नमः।Om Ramayai Namah

ॐ पद्ममालाधरायै नमः।Om Padmamala Dharayai Namah

ॐ देव्यै नमः।Om Devyai Namah

ॐ पद्मिन्यै नमः।Om Padminyai Namah

ॐ पद्मगन्धिन्यै नमः।Om Padmagandhinyai Namah

ॐ पुण्यगन्धायै नमः।Om Punyagandhayai Namah

ॐ सुप्रसन्नायै नमः।Om Suprasannayai Namah

ॐ। कमल-मुखी को; पद्मनाभ (विष्णु) की प्रिया को; आनंद देने वाली रमा को; कमलों की माला धारण करने वाली को; देवी को; पद्मिनी को; कमल की सुगंध वाली को; पवित्र सुगंध वाली को; और सदा प्रसन्न रहने वाली देवी को नमस्कार।

ॐ प्रसादाभिमुख्यै नमः।Om Prasada Abhimukhyai Namah

ॐ प्रभायै नमः।Om Prabhayai Namah

ॐ चन्द्रवदनायै नमः।Om Chandravadanayai Namah

ॐ चन्द्रायै नमः।Om Chandrayai Namah

ॐ चन्द्रसहोदर्यै नमः।Om Chandra Sahodaryai Namah

ॐ चतुर्भुजायै नमः।Om Chaturbhujayai Namah

ॐ चन्द्ररूपायै नमः।Om Chandrarupayai Namah

ॐ इन्दिरायै नमः।Om Indirayai Namah

ॐ इन्दुशीतलायै नमः।Om Indushitalayai Namah

ॐ। कृपा देने को सदा सम्मुख रहने वाली को; प्रभा-स्वरूपा को; चंद्रमुखी को; चंद्रमा-सी देवी को; चंद्रमा की बहन को, जो उसके साथ समुद्र से प्रकट हुईं; चार भुजाओं वाली को; चंद्र-रूपा को; इंदिरा को; और चंद्रमा-सी शीतल देवी को नमस्कार।

ॐ आह्लादजनन्यै नमः।Om Ahlada Jananyai Namah

ॐ पुष्ट्यै नमः।Om Pushtyai Namah

ॐ शिवायै नमः।Om Shivayai Namah

ॐ शिवकर्यै नमः।Om Shivakaryai Namah

ॐ सत्यै नमः।Om Satyai Namah

ॐ विमलायै नमः।Om Vimalayai Namah

ॐ विश्वजनन्यै नमः।Om Vishvajananyai Namah

ॐ तुष्ट्यै नमः।Om Tushtyai Namah

ॐ दारिद्र्यनाशिन्यै नमः।Om Daridrya Nashinyai Namah

ॐ। आनंद उत्पन्न करने वाली को; पुष्टि-स्वरूपा को; कल्याणमयी शिवा को और कल्याण करने वाली को; सती को; निर्मल देवी को; विश्व-जननी को; तुष्टि (संतोष) को; और दरिद्रता का नाश करने वाली को नमस्कार।

ॐ प्रीतिपुष्करिण्यै नमः।Om Priti Pushkarinyai Namah

ॐ शान्तायै नमः।Om Shantayai Namah

ॐ शुक्लमाल्याम्बरायै नमः।Om Shukla Malyambarayai Namah

ॐ श्रियै नमः।Om Shriyai Namah

ॐ भास्कर्यै नमः।Om Bhaskaryai Namah

ॐ बिल्वनिलयायै नमः।Om Bilva Nilayayai Namah

ॐ वरारोहायै नमः।Om Vararohayai Namah

ॐ यशस्विन्यै नमः।Om Yashasvinyai Namah

ॐ वसुन्धरायै नमः।Om Vasundharayai Namah

ॐ। प्रेम की पुष्करिणी (सरोवर) को; शांत देवी को; श्वेत माला और श्वेत वस्त्र धारण करने वाली को; श्री को; सूर्य-सी तेजस्वी को; बिल्व वृक्ष में वास करने वाली को; सुन्दर, सुडौल देवी को; यशस्विनी को; और धन को धारण करने वाली धरती वसुन्धरा को नमस्कार।

ॐ उदाराङ्गायै नमः।Om Udarangayai Namah

ॐ हरिण्यै नमः।Om Harinyai Namah

ॐ हेममालिन्यै नमः।Om Hemamalinyai Namah

ॐ धनधान्यकर्यै नमः।Om Dhanadhanya Karyai Namah

ॐ सिद्धये नमः।Om Siddhaye Namah

ॐ स्त्रैणसौम्यायै नमः।Om Straina Saumyayai Namah

ॐ शुभप्रदायै नमः।Om Shubhapradayai Namah

ॐ नृपवेश्मगतानन्दायै नमः।Om Nripaveshma Gatanandayai Namah

ॐ वरलक्ष्म्यै नमः।Om Varalakshmyai Namah

ॐ। सुन्दर, उदार अंगों वाली को; स्वर्ण-आभा वाली हरिणी को; सोने की माला पहनने वाली को; धन-धान्य देने वाली को; सिद्धि-स्वरूपा को; सौम्य, कोमल स्वभाव वाली को; शुभ देने वाली को; राजमहलों में आनंद से रहने वाली को; और वर देने वाली वरलक्ष्मी को नमस्कार।

ॐ वसुप्रदायै नमः।Om Vasupradayai Namah

ॐ शुभायै नमः।Om Shubhayai Namah

ॐ हिरण्यप्राकारायै नमः।Om Hiranya Prakarayai Namah

ॐ समुद्रतनयायै नमः।Om Samudra Tanayayai Namah

ॐ जयायै नमः।Om Jayayai Namah

ॐ मङ्गला देव्यै नमः।Om Mangala Devyai Namah

ॐ विष्णुवक्षःस्थलस्थितायै नमः।Om Vishnu Vakshahsthala Sthitayai Namah

ॐ विष्णुपत्न्यै नमः।Om Vishnupatnyai Namah

ॐ प्रसन्नाक्ष्यै नमः।Om Prasannakshyai Namah

ॐ। धन देने वाली को; शुभा को; सोने के परकोटे में रहने वाली को; समुद्र की पुत्री को; जया को; मंगलमयी देवी को; विष्णु के वक्षःस्थल पर विराजने वाली को; विष्णु-पत्नी को; और प्रसन्न नेत्रों वाली देवी को नमस्कार।

ॐ नारायणसमाश्रितायै नमः।Om Narayana Samashritayai Namah

ॐ दारिद्र्यध्वंसिन्यै नमः।Om Daridrya Dhvamsinyai Namah

ॐ देव्यै नमः।Om Devyai Namah

ॐ सर्वोपद्रववारिण्यै नमः।Om Sarvopadrava Varinyai Namah

ॐ नवदुर्गायै नमः।Om Navadurgayai Namah

ॐ महाकाल्यै नमः।Om Mahakalyai Namah

ॐ ब्रह्माविष्णुशिवात्मिकायै नमः।Om Brahma Vishnu Shivatmikayai Namah

ॐ त्रिकालज्ञानसम्पन्नायै नमः।Om Trikala Jnana Sampannayai Namah

ॐ भुवनेश्वर्यै नमः।Om Bhuvaneshvaryai Namah

ॐ। नारायण के आश्रय में रहने वाली को; दरिद्रता का विनाश करने वाली को; देवी को; सब विपत्तियाँ दूर करने वाली को; नवदुर्गा और महाकाली को; ब्रह्मा, विष्णु और शिव जिनके ही स्वरूप हैं, उन्हें; भूत, वर्तमान और भविष्य, तीनों कालों को जानने वाली को; और समस्त लोकों की स्वामिनी भुवनेश्वरी को नमस्कार।

पूर्ण

श्री लक्ष्मी अष्टोत्तर शतनामावली का पाठ पूर्ण हुआ।

इसे साप्ताहिक नियम बनाएँ

आपके फ़ोन के कैलेंडर में हर हफ़्ते का रिमाइंडर जुड़ जाएगा। न साइन-अप, न कोई जानकारी बाहर जाती है।

PDF डाउनलोड करें

A4 पर मुफ़्त PDF, हर पद के अर्थ सहित। छापें, बाँटें, सहेज कर रखें।

प्रश्न

अष्टोत्तर शतनामावली का अर्थ क्या है?

अष्टोत्तर शत यानी एक सौ आठ, और नामावली यानी नामों की पंक्ति। यानी लक्ष्मी जी के १०८ नाम, हर एक "ॐ … नमः" के साथ, जिसका अर्थ है "ॐ, … को नमस्कार"।

क्या यही महालक्ष्मी अष्टोत्तरम् है?

प्रायः हाँ। "ॐ प्रकृत्यै नमः" से शुरू होने वाली इसी सूची को बहुत सी पुस्तकें और दक्षिण भारतीय परिवार महालक्ष्मी अष्टोत्तरम् या लक्ष्मी अष्टोत्तरम् कहते हैं। लक्ष्मी जी की दूसरी १०८-नाम सूचियाँ भी हैं, जैसे अष्टलक्ष्मी के हर रूप की, इसलिए किसी पुस्तक के साथ पढ़ रहे हों तो पहला नाम मिला लें।

इन नामों से लक्ष्मी अर्चना कैसे करें?

लक्ष्मी जी के चित्र या मूर्ति के सामने दीपक जलाएँ। हर नाम धीरे-धीरे बोलें और हर "नमः" पर एक फूल, थोड़ा कुमकुम या कुछ अक्षत चढ़ाएँ। इतना ही काफ़ी है; बाकी के लिए अपने परिवार की रीति मानें।

इसे कब पढ़ा जाता है?

शुक्रवार लक्ष्मी जी का दिन है, और बहुत से परिवार हर शुक्रवार शाम १०८ नाम पढ़ते हैं। वरलक्ष्मी व्रत और दीपावली के लक्ष्मी पूजन में भी यह मुख्य है। परंपरा कहती है कि जहाँ लक्ष्मी जी को श्रद्धा से याद किया जाता है वहाँ वे रहती हैं; इसमें तय संख्या में पाठ करने पर धन मिलने का कोई वादा नहीं है।

कुछ नाम दो बार क्यों आते हैं?

"दीप्तायै" २३ और ३६ पर, और "देव्यै" ५० और १०२ पर आता है। हमने जितनी सूचियाँ देखीं, सबमें यह दोहराव है और गिनती फिर भी १०८ रहती है, इसलिए हमने इन्हें वैसे ही रखा है।

स्रोत और समीक्षा

स्रोत: Shri Lakshmi Ashtottara Shatanamavali as printed in "Prabhata Stotranidhi" (stotranidhi.com, Devanagari); cross-checked name by name with sanskritdocuments.org lakshmi108.itx (encoded by Sowmya Ramkumar; proofread by Shri Devi Kumar, Sunder Hattangadi, Easwaran and Tanvir Chowdhury) and shlokam.org (Sri Maha Lakshmi Ashtottara Sata Namavali), and against the verse form, the Shri Lakshmi Ashtottara Shatanama Stotram (sanskritdocuments.org laxmi108naama.itx)

Stotranidhi and sanskritdocuments.org agree on 100 of the 108 names; three of the eight differences are only spelling. Where they differ we give the reading shared by at least two sources: 28 कामाक्ष्यै (Stotranidhi prints क्षमायै with कामाक्ष्यै as a variant), 29 क्षीरोदसम्भवायै (sanskritdocuments.org prints क्रोधसम्भवायै with this as a variant), 30 अनुग्रहपरायै (sanskritdocuments.org: अनुग्रहप्रदायै), 65 पुष्ट्यै and 71 तुष्ट्यै (sanskritdocuments.org: पुष्टायै, तुष्टायै, with ours as variants; the stotram has पुष्टिं, तुष्टिं). We correct the sanskritdocuments.org typo शुभप्रदाये (88) and write मङ्गला (96) and वक्षःस्थल (97) as Stotranidhi does. Name 106 is ब्रह्माविष्णुशिवात्मिकायै in both namavali sources; shlokam.org and the stotram have ब्रह्मविष्णु-. Diptayai (23, 36) and Devyai (50, 102) appear twice in every source and are kept. Stotranidhi prints ओं; we write ॐ, as the other sources do. The dhyana verses that some books print before the names are not included.

मूल पाठ को यहाँ बताए गए स्रोतों से पंक्ति-दर-पंक्ति मिलाया गया है। अर्थ AI की मदद से लिखा गया मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है।

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

त्रुटि बताएँ अंतिम अद्यतन 2026-10-22

मुख्य तथ्य

रचयिता
पारंपरिक (रचयिता का नाम ज्ञात नहीं)
श्लोक / पद
12
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shri Lakshmi Ashtottara Shatanamavali as printed in "Prabhata Stotranidhi" (stotranidhi.com, Devanagari); cross-checked name by name with sanskritdocuments.org lakshmi108.itx (encoded by Sowmya Ramkumar; proofread by Shri Devi Kumar, Sunder Hattangadi, Easwaran and Tanvir Chowdhury) and shlokam.org (Sri Maha Lakshmi Ashtottara Sata Namavali), and against the verse form, the Shri Lakshmi Ashtottara Shatanama Stotram (sanskritdocuments.org laxmi108naama.itx)
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“श्री लक्ष्मी अष्टोत्तर शतनामावली”. Nitya, अद्यतन 2026-10-22. https://getnitya.com/hi/lakshmi/lakshmi-ashtottara-shatanamavali/

निर्देशित गति

अभी रिकॉर्डिंग उपलब्ध नहीं है। निर्देशित गति हर पंक्ति को चमकाती है, ताकि आप साथ-साथ पाठ कर सकें।

प्रति पंक्ति 4 सेकंड

पढ़ने की सेटिंग

पाठ का तरीका

लिपि

जो लिपि आप पढ़ते हैं, उसी में पाठ करें। आपकी पसंद इसी डिवाइस पर याद रहती है।

प्रदर्शन

अक्षर का आकार 22px

शब्दार्थ

भावार्थ

इस पद का महत्व

यह पद अलग पन्ने पर खोलें इस पद में त्रुटि बताएँ

और विकल्पों के लिए किसी भी पद को दबाकर रखें (या उसके कमल बटन पर Shift+F10 दबाएँ)।

जाप गणक

एक मनका गिनने के लिए छुएँ। दबाकर रखें तो गिनती एक-एक मनका आगे बढ़ती रहेगी।

आज
0
कुल
0