अध्याय 1: अर्जुनविषादयोगः · 47 में से श्लोक 40

भगवद गीता 1.40: कुलक्षये प्रणश्यन्ति

अर्जुन उवाच

कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।Kulakshaye Pranashyanti Kuladharmah Sanatanah

धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥Dharme Nashte Kulam Kritsnam Adharmah Abhibhavati Uta

अर्थ

जब कुल नष्ट होता है तो उसकी सनातन परम्पराएँ भी नष्ट हो जाती हैं, और धर्म के नष्ट होने पर पूरे कुल को अधर्म घेर लेता है।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
कुलक्षयेKulakshaye when a family is ruined
प्रणश्यन्तिPranashyanti perish
कुलधर्माःKuladharmah family traditions
सनातनाःSanatanah ancient
धर्मेDharme when dharma
नष्टेNashte is lost
कुलम्Kulam family
कृत्स्नम्Kritsnam whole
अधर्मःAdharmah lawlessness
अभिभवतिAbhibhavati overpowers
उतUta indeed
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
Telugu
కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః ।ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత ॥
Tamil
குலக்ஷயே ப்ரணஶ்யந்தி குலத⁴ர்மா꞉ ஸநாதநா꞉ ।த⁴ர்மே நஷ்டே குலம் க்ருʼத்ஸ்நமத⁴ர்மோ(அ)பி⁴ப⁴வத்யுத ॥
Kannada
ಕುಲಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಣಶ್ಯಂತಿ ಕುಲಧರ್ಮಾಃ ಸನಾತನಾಃ ।ಧರ್ಮೇ ನಷ್ಟೇ ಕುಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮಧರ್ಮೋಽಭಿಭವತ್ಯುತ ॥
Malayalam
കുലക്ഷയേ പ്രണശ്യന്തി കുലധര്മാഃ സനാതനാഃ ।ധര്മേ നഷ്ടേ കുലം കൃത്സ്നമധര്മോഽഭിഭവത്യുത ॥
Gujarati
કુલક્ષયે પ્રણશ્યન્તિ કુલધર્માઃ સનાતનાઃ ।ધર્મે નષ્ટે કુલં કૃત્સ્નમધર્મોઽભિભવત્યુત ॥
Bengali
কুলক্ষযে প্রণশ্যন্তি কুলধর্মাঃ সনাতনাঃ ।ধর্মে নষ্টে কুলং কৃত্স্নমধর্মোঽভিভবত্যুত ॥

अध्याय 1, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 1: अर्जुनविषादयोगः
श्लोक / पद
1.40
वक्ता
अर्जुन
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 1.40: कुलक्षये प्रणश्यन्ति”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/1/40/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ