अध्याय 1: अर्जुनविषादयोगः · 47 में से श्लोक 40
भगवद गीता 1.40: कुलक्षये प्रणश्यन्ति
अर्जुन उवाच
कुलक्षये प्रणश्यन्ति कुलधर्माः सनातनाः ।Kulakshaye Pranashyanti Kuladharmah Sanatanah
धर्मे नष्टे कुलं कृत्स्नमधर्मोऽभिभवत्युत ॥Dharme Nashte Kulam Kritsnam Adharmah Abhibhavati Uta
अर्थ
जब कुल नष्ट होता है तो उसकी सनातन परम्पराएँ भी नष्ट हो जाती हैं, और धर्म के नष्ट होने पर पूरे कुल को अधर्म घेर लेता है।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| कुलक्षयेKulakshaye | when a family is ruined |
| प्रणश्यन्तिPranashyanti | perish |
| कुलधर्माःKuladharmah | family traditions |
| सनातनाःSanatanah | ancient |
| धर्मेDharme | when dharma |
| नष्टेNashte | is lost |
| कुलम्Kulam | family |
| कृत्स्नम्Kritsnam | whole |
| अधर्मःAdharmah | lawlessness |
| अभिभवतिAbhibhavati | overpowers |
| उतUta | indeed |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- kulakṣaye praṇaśyanti kuladharmāḥ sanātanāḥ |dharme naṣṭe kulaṃ kṛtsnamadharmo'bhibhavatyuta ||
- Telugu
- కులక్షయే ప్రణశ్యంతి కులధర్మాః సనాతనాః ।ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమధర్మోఽభిభవత్యుత ॥
- Tamil
- குலக்ஷயே ப்ரணஶ்யந்தி குலத⁴ர்மா꞉ ஸநாதநா꞉ ।த⁴ர்மே நஷ்டே குலம் க்ருʼத்ஸ்நமத⁴ர்மோ(அ)பி⁴ப⁴வத்யுத ॥
- Kannada
- ಕುಲಕ್ಷಯೇ ಪ್ರಣಶ್ಯಂತಿ ಕುಲಧರ್ಮಾಃ ಸನಾತನಾಃ ।ಧರ್ಮೇ ನಷ್ಟೇ ಕುಲಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮಧರ್ಮೋಽಭಿಭವತ್ಯುತ ॥
- Malayalam
- കുലക്ഷയേ പ്രണശ്യന്തി കുലധര്മാഃ സനാതനാഃ ।ധര്മേ നഷ്ടേ കുലം കൃത്സ്നമധര്മോഽഭിഭവത്യുത ॥
- Gujarati
- કુલક્ષયે પ્રણશ્યન્તિ કુલધર્માઃ સનાતનાઃ ।ધર્મે નષ્ટે કુલં કૃત્સ્નમધર્મોઽભિભવત્યુત ॥
- Bengali
- কুলক্ষযে প্রণশ্যন্তি কুলধর্মাঃ সনাতনাঃ ।ধর্মে নষ্টে কুলং কৃত্স্নমধর্মোঽভিভবত্যুত ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 1: अर्जुनविषादयोगः
- श्लोक / पद
- 1.40
- वक्ता
- अर्जुन
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 1.40: कुलक्षये प्रणश्यन्ति”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/1/40/