अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः · 78 में से श्लोक 47
भगवद गीता 18.47: श्रेयान्स्वधर्मो
प्रसिद्ध नाम: Shreyan Sva Dharmo Vigunah
श्रीभगवानुवाच
श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।Shreyansvadharmo Vigunah Paradharmat Svanushthitat
स्वभावनियतं कर्म कुर्वन्नाप्नोति किल्बिषम् ॥Svabhavaniyatam Karma Kurvannapnoti Kilbisham
अर्थ
दूसरे के धर्म का अच्छी तरह पालन करने से अपना धर्म, भले ही उसमें कमी हो, श्रेष्ठ है। अपने स्वभाव से तय किया हुआ कर्म करने वाला पाप को नहीं पाता।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| श्रेयान्shreyan | better |
| स्वधर्मःsvadharmah | one's own dharma |
| विगुणःvigunah | though imperfect |
| परधर्मात्paradharmat | than another's dharma |
| स्वनुष्ठितात्svanushthitat | well performed |
| स्वभावनियतम्svabhavaniyatam | ordained by one's nature |
| कर्मkarma | action |
| कुर्वन्kurvan | doing |
| नna | not |
| आप्नोतिapnoti | incurs |
| किल्बिषम्kilbisham | sin |
व्याख्या
कृष्ण अर्जुन से कहते हैं कि अपना धर्म, भले ही अधूरा निभे, दूसरे के धर्म को अच्छी तरह निभाने से बेहतर है। हर व्यक्ति अपने स्वभाव, परिस्थितियों और ज़िम्मेदारियों के साथ आता है। किसी और की भूमिका जीने की कोशिश अक्सर उलझन देती है, जबकि अपनी भूमिका ईमानदारी से निभाने में, कमियों के साथ भी, स्थिरता मिलती है। यह याद दिलाता है कि अपने जीवन को दूसरों के काम से न तौलें।
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt |svabhāvaniyataṃ karma kurvannāpnoti kilbiṣam ||
- Telugu
- శ్రేయాన్స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్ ।స్వభావనియతం కర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥
- Tamil
- ஶ்ரேயாந்ஸ்வத⁴ர்மோ விகு³ண꞉ பரத⁴ர்மாத்ஸ்வநுஷ்டி²தாத் ।ஸ்வபா⁴வநியதம் கர்ம குர்வந்நாப்நோதி கில்பி³ஷம் ॥
- Kannada
- ಶ್ರೇಯಾನ್ಸ್ವಧರ್ಮೋ ವಿಗುಣಃ ಪರಧರ್ಮಾತ್ಸ್ವನುಷ್ಠಿತಾತ್ ।ಸ್ವಭಾವನಿಯತಂ ಕರ್ಮ ಕುರ್ವನ್ನಾಪ್ನೋತಿ ಕಿಲ್ಬಿಷಮ್ ॥
- Malayalam
- ശ്രേയാന്സ്വധര്മോ വിഗുണഃ പരധര്മാത്സ്വനുഷ്ഠിതാത് ।സ്വഭാവനിയതം കര്മ കുര്വന്നാപ്നോതി കില്ബിഷമ് ॥
- Gujarati
- શ્રેયાન્સ્વધર્મો વિગુણઃ પરધર્માત્સ્વનુષ્ઠિતાત્ ।સ્વભાવનિયતં કર્મ કુર્વન્નાપ્નોતિ કિલ્બિષમ્ ॥
- Bengali
- শ্রেযান্স্বধর্মো বিগুণঃ পরধর্মাত্স্বনুষ্ঠিতাত্ ।স্বভাবনিযতং কর্ম কুর্বন্নাপ্নোতি কিল্বিষম্ ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 18: मोक्षसंन्यासयोगः
- श्लोक / पद
- 18.47
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org, sa.wikisource.org and vedicscriptures.github.io
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 18.47: श्रेयान्स्वधर्मो”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/18/47/