अध्याय 3: कर्मयोगः · 43 में से श्लोक 27

भगवद गीता 3.27: प्रकृतेः क्रियमाणानि

श्रीभगवानुवाच

प्रकृतेः क्रियमाणानि गुणैः कर्माणि सर्वशः ।Prakriteh Kriyamanani Gunaih Karmani Sarvashah

अहंकारविमूढात्मा कर्ताहमिति मन्यते ॥Ahankaravimudhatma Karta Aham Iti Manyate

अर्थ

सब कर्म प्रकृति के गुणों द्वारा ही किए जाते हैं, पर अहंकार से मोहित मन वाला व्यक्ति सोचता है कि "मैं कर्ता हूँ"।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
प्रकृतेःPrakriteh of nature
क्रियमाणानिKriyamanani being done
गुणैःGunaih by the gunas
कर्माणिKarmani actions
सर्वशःSarvashah in every way
अहङ्कारविमूढात्माAhankaravimudhatma one deluded by ego
कर्ताKarta the doer
अहम्Aham I
इतिIti thus
मन्यतेManyate thinks

व्याख्या

यह श्लोक एक शान्त विनम्रता की ओर इशारा करता है। गीता कहती है कि कर्म प्रकृति के गुणों के कार्य करने से होते हैं: शरीर, इन्द्रियाँ, परिस्थितियाँ और क्षमताएँ, जिन्हें हमने नहीं बनाया। जो कहता है कि मैंने यह सब अकेले किया, वह अहंकार से मोहित है। श्लोक यह नहीं कहता कि हम जवाबदेह नहीं हैं; वह कहता है कि हम अकेले कारण नहीं हैं। यह देखने से सफलता का अभिमान और विफलता की निराशा दोनों ढीले पड़ते हैं, जिससे दूसरे अध्याय में बताई समबुद्धि को सहारा मिलता है।

यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
prakṛteḥ kriyamāṇāni guṇaiḥ karmāṇi sarvaśaḥ |ahaṃkāravimūḍhātmā kartāhamiti manyate ||
Telugu
ప్రకృతేః క్రియమాణాని గుణైః కర్మాణి సర్వశః ।అహంకారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే ॥
Tamil
ப்ரக்ருʼதே꞉ க்ரியமாணாநி கு³ணை꞉ கர்மாணி ஸர்வஶ꞉ ।அஹங்காரவிமூடா⁴த்மா கர்தாஹமிதி மந்யதே ॥
Kannada
ಪ್ರಕೃತೇಃ ಕ್ರಿಯಮಾಣಾನಿ ಗುಣೈಃ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸರ್ವಶಃ ।ಅಹಂಕಾರವಿಮೂಢಾತ್ಮಾ ಕರ್ತಾಹಮಿತಿ ಮನ್ಯತೇ ॥
Malayalam
പ്രകൃതേഃ ക്രിയമാണാനി ഗുണൈഃ കര്മാണി സര്വശഃ ।അഹംകാരവിമൂഢാത്മാ കര്താഹമിതി മന്യതേ ॥
Gujarati
પ્રકૃતેઃ ક્રિયમાણાનિ ગુણૈઃ કર્માણિ સર્વશઃ ।અહંકારવિમૂઢાત્મા કર્તાહમિતિ મન્યતે ॥
Bengali
প্রকৃতেঃ ক্রিযমাণানি গুণৈঃ কর্মাণি সর্বশঃ ।অহংকারবিমূঢাত্মা কর্তাহমিতি মন্যতে ॥

अध्याय 3, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 3: कर्मयोगः
श्लोक / पद
3.27
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 3.27: प्रकृतेः क्रियमाणानि”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/3/27/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ