अध्याय 3: कर्मयोगः · 43 में से श्लोक 34
भगवद गीता 3.34: इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे
श्रीभगवानुवाच
इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।Indriyasya Indriyasya Arthe Ragadveshau Vyavasthitau
तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥Tayoh Na Vasham Agachchhet Tau Hi Asya Paripanthinau
अर्थ
प्रत्येक इन्द्रिय के विषय में राग और द्वेष स्थित रहते हैं। मनुष्य को इनके वश में नहीं होना चाहिए, क्योंकि ये दोनों उसके मार्ग में बाधा डालने वाले शत्रु हैं।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| इन्द्रियस्यIndriyasya | of each sense |
| इन्द्रियस्यIndriyasya | of each sense |
| अर्थेArthe | in its object |
| रागद्वेषौRagadveshau | attraction and aversion |
| व्यवस्थितौVyavasthitau | are fixed |
| तयोःTayoh | of those two |
| नNa | not |
| वशम्Vasham | control |
| आगच्छेत्Agachchhet | should come |
| तौTau | they |
| हिHi | indeed |
| अस्यAsya | his |
| परिपन्थिनौParipanthinau | obstacles on the path |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau ||
- Telugu
- ఇంద్రియస్యేంద్రియస్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ ।తయోర్న వశమాగచ్ఛేత్తౌ హ్యస్య పరిపంథినౌ ॥
- Tamil
- இந்த்³ரியஸ்யேந்த்³ரியஸ்யார்தே² ராக³த்³வேஷௌ வ்யவஸ்தி²தௌ ।தயோர்ந வஶமாக³ச்சே²த்தௌ ஹ்யஸ்ய பரிபந்தி²நௌ ॥
- Kannada
- ಇಂದ್ರಿಯಸ್ಯೇಂದ್ರಿಯಸ್ಯಾರ್ಥೇ ರಾಗದ್ವೇಷೌ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ ।ತಯೋರ್ನ ವಶಮಾಗಚ್ಛೇತ್ತೌ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪರಿಪಂಥಿನೌ ॥
- Malayalam
- ഇന്ദ്രിയസ്യേന്ദ്രിയസ്യാര്ഥേ രാഗദ്വേഷൌ വ്യവസ്ഥിതൌ ।തയോര്ന വശമാഗച്ഛേത്തൌ ഹ്യസ്യ പരിപന്ഥിനൌ ॥
- Gujarati
- ઇન્દ્રિયસ્યેન્દ્રિયસ્યાર્થે રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ ।તયોર્ન વશમાગચ્છેત્તૌ હ્યસ્ય પરિપન્થિનૌ ॥
- Bengali
- ইন্দ্রিযস্যেন্দ্রিযস্যার্থে রাগদ্বেষৌ ব্যবস্থিতৌ ।তযোর্ন বশমাগচ্ছেত্তৌ হ্যস্য পরিপন্থিনৌ ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 3: कर्मयोगः
- श्लोक / पद
- 3.34
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 3.34: इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/3/34/