अध्याय 3: कर्मयोगः · 43 में से श्लोक 34

भगवद गीता 3.34: इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे

श्रीभगवानुवाच

इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे रागद्वेषौ व्यवस्थितौ ।Indriyasya Indriyasya Arthe Ragadveshau Vyavasthitau

तयोर्न वशमागच्छेत्तौ ह्यस्य परिपन्थिनौ ॥Tayoh Na Vasham Agachchhet Tau Hi Asya Paripanthinau

अर्थ

प्रत्येक इन्द्रिय के विषय में राग और द्वेष स्थित रहते हैं। मनुष्य को इनके वश में नहीं होना चाहिए, क्योंकि ये दोनों उसके मार्ग में बाधा डालने वाले शत्रु हैं।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
इन्द्रियस्यIndriyasya of each sense
इन्द्रियस्यIndriyasya of each sense
अर्थेArthe in its object
रागद्वेषौRagadveshau attraction and aversion
व्यवस्थितौVyavasthitau are fixed
तयोःTayoh of those two
नNa not
वशम्Vasham control
आगच्छेत्Agachchhet should come
तौTau they
हिHi indeed
अस्यAsya his
परिपन्थिनौParipanthinau obstacles on the path
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
indriyasyendriyasyārthe rāgadveṣau vyavasthitau |tayorna vaśamāgacchettau hyasya paripanthinau ||
Telugu
ఇంద్రియస్యేంద్రియస్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ ।తయోర్న వశమాగచ్ఛేత్తౌ హ్యస్య పరిపంథినౌ ॥
Tamil
இந்த்³ரியஸ்யேந்த்³ரியஸ்யார்தே² ராக³த்³வேஷௌ வ்யவஸ்தி²தௌ ।தயோர்ந வஶமாக³ச்சே²த்தௌ ஹ்யஸ்ய பரிபந்தி²நௌ ॥
Kannada
ಇಂದ್ರಿಯಸ್ಯೇಂದ್ರಿಯಸ್ಯಾರ್ಥೇ ರಾಗದ್ವೇಷೌ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೌ ।ತಯೋರ್ನ ವಶಮಾಗಚ್ಛೇತ್ತೌ ಹ್ಯಸ್ಯ ಪರಿಪಂಥಿನೌ ॥
Malayalam
ഇന്ദ്രിയസ്യേന്ദ്രിയസ്യാര്ഥേ രാഗദ്വേഷൌ വ്യവസ്ഥിതൌ ।തയോര്ന വശമാഗച്ഛേത്തൌ ഹ്യസ്യ പരിപന്ഥിനൌ ॥
Gujarati
ઇન્દ્રિયસ્યેન્દ્રિયસ્યાર્થે રાગદ્વેષૌ વ્યવસ્થિતૌ ।તયોર્ન વશમાગચ્છેત્તૌ હ્યસ્ય પરિપન્થિનૌ ॥
Bengali
ইন্দ্রিযস্যেন্দ্রিযস্যার্থে রাগদ্বেষৌ ব্যবস্থিতৌ ।তযোর্ন বশমাগচ্ছেত্তৌ হ্যস্য পরিপন্থিনৌ ॥

अध्याय 3, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 3: कर्मयोगः
श्लोक / पद
3.34
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 3.34: इन्द्रियस्येन्द्रियस्यार्थे”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/3/34/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ