अध्याय 3: कर्मयोगः · 43 में से श्लोक 40

भगवद गीता 3.40: इन्द्रियाणि मनो

श्रीभगवानुवाच

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।Indriyani Manah Buddhih Asya Adhishthanam Uchyate

एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥Etaih Vimohayati Eshah Jnanam Avritya Dehinam

अर्थ

इन्द्रियाँ, मन और बुद्धि इसके निवास-स्थान कहे जाते हैं। इनके द्वारा यह ज्ञान को ढककर देहधारी जीव को मोहित करता है।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
इन्द्रियाणिIndriyani the senses
मनःManah the mind
बुद्धिःBuddhih the intellect
अस्यAsya its
अधिष्ठानम्Adhishthanam seat
उच्यतेUchyate is said
एतैःEtaih through these
विमोहयतिVimohayati deludes
एषःEshah this
ज्ञानम्Jnanam knowledge
आवृत्यAvritya covering
देहिनम्Dehinam the embodied person
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate |etairvimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam ||
Telugu
ఇంద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానముచ్యతే ।ఏతైర్విమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినమ్ ॥
Tamil
இந்த்³ரியாணி மநோ பு³த்³தி⁴ரஸ்யாதி⁴ஷ்டா²நமுச்யதே ।ஏதைர்விமோஹயத்யேஷ ஜ்ஞாநமாவ்ருʼத்ய தே³ஹிநம் ॥
Kannada
ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮುಚ್ಯತೇ ।ಏತೈರ್ವಿಮೋಹಯತ್ಯೇಷ ಜ್ಞಾನಮಾವೃತ್ಯ ದೇಹಿನಮ್ ॥
Malayalam
ഇന്ദ്രിയാണി മനോ ബുദ്ധിരസ്യാധിഷ്ഠാനമുച്യതേ ।ഏതൈര്വിമോഹയത്യേഷ ജ്ഞാനമാവൃത്യ ദേഹിനമ് ॥
Gujarati
ઇન્દ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિરસ્યાધિષ્ઠાનમુચ્યતે ।એતૈર્વિમોહયત્યેષ જ્ઞાનમાવૃત્ય દેહિનમ્ ॥
Bengali
ইন্দ্রিযাণি মনো বুদ্ধিরস্যাধিষ্ঠানমুচ্যতে ।এতৈর্বিমোহযত্যেষ জ্ঞানমাবৃত্য দেহিনম্ ॥

अध्याय 3, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 3: कर्मयोगः
श्लोक / पद
3.40
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 3.40: इन्द्रियाणि मनो”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/3/40/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ