अध्याय 3: कर्मयोगः · 43 में से श्लोक 40
भगवद गीता 3.40: इन्द्रियाणि मनो
श्रीभगवानुवाच
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिरस्याधिष्ठानमुच्यते ।Indriyani Manah Buddhih Asya Adhishthanam Uchyate
एतैर्विमोहयत्येष ज्ञानमावृत्य देहिनम् ॥Etaih Vimohayati Eshah Jnanam Avritya Dehinam
अर्थ
इन्द्रियाँ, मन और बुद्धि इसके निवास-स्थान कहे जाते हैं। इनके द्वारा यह ज्ञान को ढककर देहधारी जीव को मोहित करता है।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| इन्द्रियाणिIndriyani | the senses |
| मनःManah | the mind |
| बुद्धिःBuddhih | the intellect |
| अस्यAsya | its |
| अधिष्ठानम्Adhishthanam | seat |
| उच्यतेUchyate | is said |
| एतैःEtaih | through these |
| विमोहयतिVimohayati | deludes |
| एषःEshah | this |
| ज्ञानम्Jnanam | knowledge |
| आवृत्यAvritya | covering |
| देहिनम्Dehinam | the embodied person |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- indriyāṇi mano buddhirasyādhiṣṭhānamucyate |etairvimohayatyeṣa jñānamāvṛtya dehinam ||
- Telugu
- ఇంద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానముచ్యతే ।ఏతైర్విమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినమ్ ॥
- Tamil
- இந்த்³ரியாணி மநோ பு³த்³தி⁴ரஸ்யாதி⁴ஷ்டா²நமுச்யதே ।ஏதைர்விமோஹயத்யேஷ ஜ்ஞாநமாவ்ருʼத்ய தே³ஹிநம் ॥
- Kannada
- ಇಂದ್ರಿಯಾಣಿ ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರಸ್ಯಾಧಿಷ್ಠಾನಮುಚ್ಯತೇ ।ಏತೈರ್ವಿಮೋಹಯತ್ಯೇಷ ಜ್ಞಾನಮಾವೃತ್ಯ ದೇಹಿನಮ್ ॥
- Malayalam
- ഇന്ദ്രിയാണി മനോ ബുദ്ധിരസ്യാധിഷ്ഠാനമുച്യതേ ।ഏതൈര്വിമോഹയത്യേഷ ജ്ഞാനമാവൃത്യ ദേഹിനമ് ॥
- Gujarati
- ઇન્દ્રિયાણિ મનો બુદ્ધિરસ્યાધિષ્ઠાનમુચ્યતે ।એતૈર્વિમોહયત્યેષ જ્ઞાનમાવૃત્ય દેહિનમ્ ॥
- Bengali
- ইন্দ্রিযাণি মনো বুদ্ধিরস্যাধিষ্ঠানমুচ্যতে ।এতৈর্বিমোহযত্যেষ জ্ঞানমাবৃত্য দেহিনম্ ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 3: कर्मयोगः
- श्लोक / पद
- 3.40
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 3.40: इन्द्रियाणि मनो”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/3/40/