अध्याय 4: ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः · 42 में से श्लोक 29

भगवद गीता 4.29: अपाने जुह्वति प्राणं

श्रीभगवानुवाच

अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।Apane Juhvati Pranam Prane Apanam Tatha Apare

प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥Pranapanagati Ruddhva Pranayamaparayanah

अर्थ

कुछ अपान में प्राण का हवन करते हैं और कुछ प्राण में अपान का, और दूसरे प्राण-अपान की गति को रोककर प्राणायाम में लगे रहते हैं।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
अपानेApane in the outgoing breath
जुह्वतिJuhvati offer
प्राणम्Pranam the incoming breath
प्राणेPrane in the incoming breath
अपानम्Apanam the outgoing breath
तथाTatha and
अपरेApare others
प्राणापानगतीPranapanagati the movements of the in-breath and out-breath
रुद्ध्वाRuddhva having restrained
प्राणायामपरायणाःPranayamaparayanah devoted to breath control
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ||
Telugu
అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే ।ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః ॥
Tamil
அபாநே ஜுஹ்வதி ப்ராணம் ப்ராணே(அ)பாநம் ததா²பரே ।ப்ராணாபாநக³தீ ருத்³த்⁴வா ப்ராணாயாமபராயணா꞉ ॥
Kannada
ಅಪಾನೇ ಜುಹ್ವತಿ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಣೇಽಪಾನಂ ತಥಾಪರೇ ।ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗತೀ ರುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಪರಾಯಣಾಃ ॥
Malayalam
അപാനേ ജുഹ്വതി പ്രാണം പ്രാണേഽപാനം തഥാപരേ ।പ്രാണാപാനഗതീ രുദ്ധ്വാ പ്രാണായാമപരായണാഃ ॥
Gujarati
અપાને જુહ્વતિ પ્રાણં પ્રાણેઽપાનં તથાપરે ।પ્રાણાપાનગતી રુદ્ધ્વા પ્રાણાયામપરાયણાઃ ॥
Bengali
অপানে জুহ্বতি প্রাণং প্রাণেঽপানং তথাপরে ।প্রাণাপানগতী রুদ্ধ্বা প্রাণাযামপরাযণাঃ ॥

अध्याय 4, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 4: ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः
श्लोक / पद
4.29
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 4.29: अपाने जुह्वति प्राणं”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/4/29/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ