अध्याय 4: ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः · 42 में से श्लोक 29
भगवद गीता 4.29: अपाने जुह्वति प्राणं
श्रीभगवानुवाच
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।Apane Juhvati Pranam Prane Apanam Tatha Apare
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥Pranapanagati Ruddhva Pranayamaparayanah
अर्थ
कुछ अपान में प्राण का हवन करते हैं और कुछ प्राण में अपान का, और दूसरे प्राण-अपान की गति को रोककर प्राणायाम में लगे रहते हैं।
शब्दार्थ
| शब्द | अर्थ |
|---|---|
| अपानेApane | in the outgoing breath |
| जुह्वतिJuhvati | offer |
| प्राणम्Pranam | the incoming breath |
| प्राणेPrane | in the incoming breath |
| अपानम्Apanam | the outgoing breath |
| तथाTatha | and |
| अपरेApare | others |
| प्राणापानगतीPranapanagati | the movements of the in-breath and out-breath |
| रुद्ध्वाRuddhva | having restrained |
| प्राणायामपरायणाःPranayamaparayanah | devoted to breath control |
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
- IAST (scholarly)
- apāne juhvati prāṇaṃ prāṇe'pānaṃ tathāpare |prāṇāpānagatī ruddhvā prāṇāyāmaparāyaṇāḥ ||
- Telugu
- అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే ।ప్రాణాపానగతీ రుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః ॥
- Tamil
- அபாநே ஜுஹ்வதி ப்ராணம் ப்ராணே(அ)பாநம் ததா²பரே ।ப்ராணாபாநக³தீ ருத்³த்⁴வா ப்ராணாயாமபராயணா꞉ ॥
- Kannada
- ಅಪಾನೇ ಜುಹ್ವತಿ ಪ್ರಾಣಂ ಪ್ರಾಣೇಽಪಾನಂ ತಥಾಪರೇ ।ಪ್ರಾಣಾಪಾನಗತೀ ರುದ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಾಣಾಯಾಮಪರಾಯಣಾಃ ॥
- Malayalam
- അപാനേ ജുഹ്വതി പ്രാണം പ്രാണേഽപാനം തഥാപരേ ।പ്രാണാപാനഗതീ രുദ്ധ്വാ പ്രാണായാമപരായണാഃ ॥
- Gujarati
- અપાને જુહ્વતિ પ્રાણં પ્રાણેઽપાનં તથાપરે ।પ્રાણાપાનગતી રુદ્ધ્વા પ્રાણાયામપરાયણાઃ ॥
- Bengali
- অপানে জুহ্বতি প্রাণং প্রাণেঽপানং তথাপরে ।প্রাণাপানগতী রুদ্ধ্বা প্রাণাযামপরাযণাঃ ॥
मुख्य तथ्य
- श्रीमद्भगवद्गीता
- अध्याय 4: ज्ञानकर्मसंन्यासयोगः
- श्लोक / पद
- 4.29
- वक्ता
- श्रीकृष्ण
- रचयिता
- वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
- मूल भाषा
- संस्कृत
- स्रोत संस्करण
- Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
- आख़िरी जाँच
- समीक्षा की स्थिति
- लिपि सत्यापित
इस पन्ने का संदर्भ दें
“भगवद गीता 4.29: अपाने जुह्वति प्राणं”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/4/29/