अध्याय 5: कर्मसंन्यासयोगः · 29 में से श्लोक 10

भगवद गीता 5.10: ब्रह्मण्याधाय

प्रसिद्ध नाम: Brahmanyadhaya Karmani

श्रीभगवानुवाच

ब्रह्मण्याधाय कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा करोति यः ।Brahmani Adhaya Karmani Sangam Tyaktva Karoti Yah

लिप्यते न स पापेन पद्मपत्रमिवाम्भसा ॥Lipyate Na Sah Papena Padmapatram Iva Ambhasa

अर्थ

जो सब कर्मों को ब्रह्म में अर्पण करके और आसक्ति छोड़कर कर्म करता है, वह पाप से वैसे ही लिप्त नहीं होता जैसे कमल का पत्ता जल से।

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
ब्रह्मणिBrahmani in Brahman
आधायAdhaya placing
कर्माणिKarmani actions
सङ्गम्Sangam attachment
त्यक्त्वाTyaktva giving up
करोतिKaroti acts
यःYah who
लिप्यतेLipyate is stained
नNa not
सःSah he
पापेनPapena by sin
पद्मपत्रम्Padmapatram a lotus leaf
इवIva like
अम्भसाAmbhasa by water

व्याख्या

कमल के पत्ते का चित्र गीता के सबसे जाने-पहचाने चित्रों में है। कमल का पत्ता दिन भर पानी में रहकर भी सूखा रहता है, क्योंकि पानी उस पर बूँद बनकर लुढ़क जाता है। इसी तरह कोई व्यक्ति संसार में पूरी तरह रहकर और परिश्रम करके भी उस दोष से अछूता रह सकता है जो कर्म से प्रायः जुड़ता है, यदि कर्म अर्पण-भाव से किया जाए, उससे चिपककर नहीं। श्लोक कहता है कि संसार के काम में पूरी तरह लगे रहना और भीतर से मुक्त रहना, दोनों साथ हो सकते हैं। कठिन काम या प्रलोभनों से भरे संसार में शान्त और ईमानदार रहने की कोशिश करने वाले इसे अक्सर याद करते हैं।

यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
brahmaṇyādhāya karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā karoti yaḥ |lipyate na sa pāpena padmapatramivāmbhasā ||
Telugu
బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా కరోతి యః ।లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివాంభసా ॥
Tamil
ப்³ரஹ்மண்யாதா⁴ய கர்மாணி ஸங்க³ம் த்யக்த்வா கரோதி ய꞉ ।லிப்யதே ந ஸ பாபேந பத்³மபத்ரமிவாம்ப⁴ஸா ॥
Kannada
ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯಾಧಾಯ ಕರ್ಮಾಣಿ ಸಂಗಂ ತ್ಯಕ್ತ್ವಾ ಕರೋತಿ ಯಃ ।ಲಿಪ್ಯತೇ ನ ಸ ಪಾಪೇನ ಪದ್ಮಪತ್ರಮಿವಾಂಭಸಾ ॥
Malayalam
ബ്രഹ്മണ്യാധായ കര്മാണി സങ്ഗം ത്യക്ത്വാ കരോതി യഃ ।ലിപ്യതേ ന സ പാപേന പദ്മപത്രമിവാമ്ഭസാ ॥
Gujarati
બ્રહ્મણ્યાધાય કર્માણિ સઙ્ગં ત્યક્ત્વા કરોતિ યઃ ।લિપ્યતે ન સ પાપેન પદ્મપત્રમિવામ્ભસા ॥
Bengali
ব্রহ্মণ্যাধায কর্মাণি সঙ্গং ত্যক্ত্বা করোতি যঃ ।লিপ্যতে ন স পাপেন পদ্মপত্রমিবাম্ভসা ॥

अध्याय 5, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 5: कर्मसंन्यासयोगः
श्लोक / पद
5.10
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 5.10: ब्रह्मण्याधाय”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/5/10/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sa.wikisource.org, sanskritdocuments.org and the vedicscriptures.github.io text

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ