अध्याय 8: अक्षरब्रह्मयोगः · 28 में से श्लोक 12

भगवद गीता 8.12: सर्वद्वाराणि संयम्य

श्रीभगवानुवाच

सर्वद्वाराणि संयम्य मनो हृदि निरुध्य च।Sarvadvarani Samyamya Manah Hridi Nirudhya Cha

मूर्ध्न्याधायात्मनः प्राणमास्थितो योगधारणाम्॥Murdhni Adhaya Atmanah Pranam Asthitah Yogadharanam

अर्थ

शरीर के सभी द्वारों को रोककर, मन को हृदय में स्थिर करके, अपने प्राण को सिर में चढ़ाकर और योग की धारणा में स्थित होकर...

शब्दार्थ

शब्दअर्थ
सर्वद्वाराणिsarvadvarani all the gates
संयम्यsamyamya restraining
मनःmanah the mind
हृदिhridi in the heart
निरुध्यnirudhya confining
चcha and
मूर्ध्निmurdhni in the head
आधायadhaya placing
आत्मनःatmanah one's own
प्राणम्pranam life-breath
आस्थितःasthitah established
योगधारणाम्yogadharanam in yogic concentration
यह पद दूसरी लिपियों में पढ़ें
IAST (scholarly)
sarvadvārāṇi saṃyamya mano hṛdi nirudhya ca|mūrdhnyādhāyātmanaḥ prāṇamāsthito yogadhāraṇām||
Telugu
సర్వద్వారాణి సంయమ్య మనో హృది నిరుధ్య చ।మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమాస్థితో యోగధారణామ్॥
Tamil
ஸர்வத்³வாராணி ஸம்யம்ய மநோ ஹ்ருʼதி³ நிருத்⁴ய ச।மூர்த்⁴ந்யாதா⁴யாத்மந꞉ ப்ராணமாஸ்தி²தோ யோக³தா⁴ரணாம்॥
Kannada
ಸರ್ವದ್ವಾರಾಣಿ ಸಂಯಮ್ಯ ಮನೋ ಹೃದಿ ನಿರುಧ್ಯ ಚ।ಮೂರ್ಧ್ನ್ಯಾಧಾಯಾತ್ಮನಃ ಪ್ರಾಣಮಾಸ್ಥಿತೋ ಯೋಗಧಾರಣಾಮ್॥
Malayalam
സര്വദ്വാരാണി സംയമ്യ മനോ ഹൃദി നിരുധ്യ ച।മൂര്ധ്ന്യാധായാത്മനഃ പ്രാണമാസ്ഥിതോ യോഗധാരണാമ്॥
Gujarati
સર્વદ્વારાણિ સંયમ્ય મનો હૃદિ નિરુધ્ય ચ।મૂર્ધ્ન્યાધાયાત્મનઃ પ્રાણમાસ્થિતો યોગધારણામ્॥
Bengali
সর্বদ্বারাণি সংযম্য মনো হৃদি নিরুধ্য চ।মূর্ধ্ন্যাধাযাত্মনঃ প্রাণমাস্থিতো যোগধারণাম্॥

अध्याय 8, सभी श्लोक

मुख्य तथ्य

श्रीमद्भगवद्गीता
अध्याय 8: अक्षरब्रह्मयोगः
श्लोक / पद
8.12
वक्ता
श्रीकृष्ण
रचयिता
वेदव्यास (परंपरा के अनुसार)
मूल भाषा
संस्कृत
स्रोत संस्करण
Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org
आख़िरी जाँच
समीक्षा की स्थिति
लिपि सत्यापित

इस पन्ने का संदर्भ दें

“भगवद गीता 8.12: सर्वद्वाराणि संयम्य”. Nitya, अद्यतन 2026-10-04. https://getnitya.com/hi/gita/8/12/

स्रोत: Shrimad Bhagavad Gita, Gita Press Gorakhpur (Sanskrit text); cross-checked with sanskritdocuments.org and sa.wikisource.org

ये अर्थ हमारा पहला मसौदा हैं। अभी किसी विद्वान ने इनकी जाँच नहीं की है। कोई भूल दिखे तो हमें ज़रूर बताएँ।

इस पद में त्रुटि बताएँ